Tầm soát nguy cơ đột quỵ: Đối tượng, hạng mục và địa chỉ tại Hà Nội

Đột quỵ xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, mỗi phút trôi qua là hàng triệu tế bào não tổn thương không hồi phục. Nhưng ít ai biết rằng phần lớn đột quỵ có thể phòng ngừa: các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rung nhĩ, hẹp động mạch cảnh đều kiểm soát được nếu phát hiện kịp thời. Tầm soát chính là cách “nhìn trước” những rủi ro đó.

Vì sao đột quỵ cần tầm soát chứ không chờ triệu chứng?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đột quỵ (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Vấn đề của đột quỵ là nó tiến triển âm thầm: huyết áp cao âm ỉ nhiều năm, mảng xơ vữa trong động mạch cảnh dày lên từng chút, rung nhĩ tim đập loạn nhịp mà người bệnh chỉ cảm giác “hồi hộp nhẹ” — rồi một ngày mạch máu não bị đóng hoặc vỡ.

Thực tế lâm sàng cho thấy đa số người đột quỵ lần đầu đều có ít nhất một yếu tố nguy cơ chưa được phát hiện hoặc kiểm soát kém. Ngược lại, các nghiên cứu dự phòng đột quỵ trên thế giới ước tính phần lớn gánh nặng đột quỵ có thể dự phòng được thông qua kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Đây là lý do các hướng dẫn y khoa đều nhấn mạnh tầm soát định kỳ ở tuổi trung niên trở lên.

Ai nên tầm soát nguy cơ đột quỵ?

• Nam trên 45, nữ trên 50 tuổi — nên tầm soát định kỳ, dù chưa có triệu chứng.
• Tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu — bộ ba làm mạch máu não xơ vữa nhanh nhất.
• Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thừa cân — lối sống cộng hưởng nguy cơ.
• Rung nhĩ tim — nguyên nhân của đột quỵ do huyết khối chiếm tỷ lệ đáng kể ở người lớn tuổi.
• Tiền sử gia đình có người thân đột quỵ sớm, hoặc bản thân từng cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) — dấu hiệu cảnh báo sớm quan trọng nhất.

Đặc biệt, cơn TIA (“đột quỵ nhỏ” hồi phục hoàn toàn trong vài phút đến vài giờ) là chuông cảnh báo lớn nhất: người từng TIA có nguy cơ đột quỵ thật trong thời gian ngắn sau đó rất cao, cần đánh giá y khoa ngay lập tức.

Gói tầm soát đột quỵ gồm những gì?

Một gói tầm soát nguy cơ đột quỵ đầy đủ thường bao gồm:

• Khám lâm sàng và thần kinh, đo huyết áp, điện tim phát hiện rung nhĩ.
• Siêu âm Doppler động mạch cảnh — đo mức độ hẹp, mảng xơ vữa ở động mạch cấp máu não.
• Siêu âm tim — đánh giá van tim, chức năng thất, nguồn cục máu đông trong tim.
• Xét nghiệm máu: đường huyết, HbA1c, mỡ máu, công thức máu và chức năng đông máu tùy gói.
• Chẩn đoán hình ảnh não (MRI/MRA ở các gói nâng cao) khi có chỉ định.

Chi phí và địa chỉ tầm soát đột quỵ tại Hà Nội

• Vinmec Smart City: gói tầm soát các yếu tố nguy cơ đột quỵ — 2.900.000đ.
• Bệnh viện Phương Đông: gói tầm soát đột quỵ — 4.100.000đ (gồm siêu âm Doppler cảnh + siêu âm tim + xét nghiệm tổng quát).
• Bệnh viện ĐH Phenikaa: gói tầm soát nguy cơ đột quỵ dành cho người có bệnh nền.

Xem thêm toàn bộ gói khám tim mạch và tầm soát hoặc gọi hotline 0993.098.769 để được tư vấn miễn phí.

Ngoài tầm soát: 6 việc tự làm giảm nguy cơ đột quỵ

1. Đo huyết áp thường xuyên — “kẻ giết người thầm lặng” chỉ lộ diện khi bạn đo.
2. Ngưng thuốc lá hoàn toàn — nguy cơ giảm dần rõ rệt sau khi bỏ.
3. Kiểm soát đường huyết và mỡ máu theo chỉ định bác sĩ.
4. Vận động 30 phút/ngày, giữ cân nặng hợp lý.
5. Hạn chế rượu bia, ăn mặn.
6. Biết dấu hiệu đột quỵ F.A.S.T: mặt méo, tay yếu, nói khó — gọi cấp cứu ngay khi gặp.

Khi có dấu hiệu đột quỵ, hãy gọi cấp cứu 115 ngay — “thời gian vàng” điều trị hòa tan huyết khối chỉ trong vài giờ đầu. Tầm soát là việc làm trước khi dấu hiệu bao giờ xuất hiện; còn khi dấu hiệu đã xuất hiện thì mỗi phút đều quý.

Câu hỏi thường gặp

Tầm soát đột quỵ bao lâu làm một lần?

Nếu kết quả bình thường, khoảng 1–2 năm/lần là phù hợp với người trung niên. Người có yếu tố nguy cơ đã biết (tăng huyết áp, rung nhĩ, hẹp động mạch cảnh…) theo dõi theo lịch hẹn của bác sĩ điều trị, có thể dày hơn nhiều.

Siêu âm động mạch cảnh có đau không?

Không. Đây là siêu âm thông thường, thoa gel lên cổ và quét đầu dò, hoàn toàn không xâm lấn, không cần chuẩn bị gì đặc biệt, mất khoảng 15–20 phút.

Tôi khỏe mạnh, tập thể dục đều đặn — có cần tầm soát không?

Có. Nhiều người đột quỵ đầu tiên vẫn đang sinh hoạt bình thường và vận động đều đặn. Tăng huyết áp và rung nhĩ thường không có triệu chứng; chỉ đo điện tim, siêu âm và xét nghiệm mới phát hiện được.

Đột quỵ có di truyền không?

Không di truyền trực tiếp như bệnh gen, nhưng tiền sử gia đình đột quỵ sớm làm tăng nguy cơ của bạn — do chung lối sống và một phần di truyền huyết áp, mỡ máu. Có tiền sử gia đình càng nên tầm soát sớm.