Bệnh ngoài da mùa mưa bão: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả

Bệnh ngoài da mùa mưa bão có thể xuất hiện khi da thường xuyên ẩm ướt, tiếp xúc với nước ngập, bùn đất hoặc điều kiện vệ sinh bị hạn chế. Nấm kẽ chân, viêm da, viêm nang lông, chốc và ghẻ là những vấn đề thường được quan tâm trong thời điểm mưa nhiều hoặc sau ngập lụt.

Phần lớn tổn thương da có thể kiểm soát tốt nếu được chăm sóc và điều trị đúng nguyên nhân. Tuy nhiên, da sưng nóng đỏ đau lan nhanh, có mủ, sốt hoặc tổn thương xảy ra trên người mắc đái tháo đường, suy giảm miễn dịch cần được đánh giá y tế sớm.

Tiếp xúc lâu với nước ngập, bùn đất và giữ da ẩm kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tổn thương và nhiễm trùng da.

Vì sao bệnh ngoài da dễ xuất hiện trong mùa mưa bão?

Không phải cứ trời mưa là da sẽ mắc bệnh. Nguy cơ thường tăng do nhiều yếu tố xảy ra đồng thời trong mùa mưa, đặc biệt tại khu vực ngập lụt.

1. Da bị ngâm trong nước lâu

Khi da tiếp xúc với nước trong thời gian dài, lớp ngoài của da có thể bị mềm và tổn thương. Hàng rào bảo vệ da suy yếu khiến da dễ kích ứng và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho một số vi sinh vật xâm nhập.

2. Tiếp xúc với nước ngập và bùn đất

Nước ngập có thể bị nhiễm bẩn bởi nước thải, đất, rác và nhiều nguồn ô nhiễm khác. Nếu trên da có vết trầy xước hoặc vết thương hở, nguy cơ nhiễm trùng có thể tăng lên.

3. Giày, tất và quần áo ẩm trong thời gian dài

Môi trường nóng ẩm và bí kín, đặc biệt tại bàn chân, bẹn và các nếp gấp da, tạo điều kiện thuận lợi cho tình trạng kích ứng và một số loại nấm phát triển.

4. Vết thương nhỏ trên da

Vết cắt, trầy xước, côn trùng cắn hoặc da nứt ở kẽ chân có thể trở thành vị trí để vi khuẩn xâm nhập.

5. Điều kiện vệ sinh bị gián đoạn

Sau bão hoặc ngập lụt, nguồn nước sạch, quần áo khô và điều kiện vệ sinh có thể bị hạn chế, khiến việc giữ da sạch và khô trở nên khó khăn hơn.

5 bệnh ngoài da thường gặp trong mùa mưa bão

1. Nấm kẽ chân

Nấm bàn chân, thường được gọi là nấm kẽ chân hoặc “nước ăn chân”, có thể gây:

• Ngứa ở kẽ ngón chân.
• Da bong vảy.
• Da trắng, mềm hoặc ẩm ở kẽ.
• Nứt da.
• Cảm giác bỏng rát.

Tình trạng ẩm kéo dài trong giày, tất có thể tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển.

2. Viêm nang lông

Viêm nang lông biểu hiện bằng các nốt đỏ hoặc mụn mủ nhỏ tập trung quanh chân lông. Người bệnh có thể cảm thấy ngứa, đau hoặc rát.

Nguyên nhân không chỉ có vi khuẩn. Một số trường hợp có thể liên quan nấm men, kích ứng, ma sát, cạo lông hoặc các yếu tố khác. Vì vậy, điều trị cần dựa vào nguyên nhân.

3. Chốc

Chốc là nhiễm khuẩn da dễ lây, thường gặp ở trẻ em nhưng người lớn cũng có thể mắc.

Tổn thương có thể:

• Bắt đầu bằng mụn nước, mụn mủ hoặc vùng đỏ.
• Vỡ ra và để lại vảy.
• Có thể xuất hiện lớp vảy màu vàng mật ong điển hình.
• Lan sang vùng da khác khi cào gãi hoặc tiếp xúc.

Không nên tự bóc vảy hoặc làm vỡ tổn thương.

4. Ghẻ

Ghẻ do ký sinh trùng Sarcoptes scabiei gây ra và lây chủ yếu qua tiếp xúc da kéo dài, gần gũi. Bệnh không phải chỉ xuất hiện trong mùa mưa.

Dấu hiệu gợi ý gồm:

• Ngứa nhiều, thường rõ hơn về đêm.
• Mụn nhỏ hoặc mụn nước.
• Đường hầm nhỏ trên da trong một số trường hợp.
• Tổn thương ở kẽ ngón tay, cổ tay, khuỷu tay, nách, eo, mông hoặc vùng sinh dục.

Nếu một người được xác định mắc ghẻ, bác sĩ có thể khuyến nghị điều trị đồng thời cho những người tiếp xúc gần phù hợp để hạn chế tái nhiễm.

5. Viêm da ở các vùng nếp gấp

Nách, bẹn, dưới vú, kẽ ngón và các nếp gấp là những vị trí dễ ẩm và ma sát.

Người bệnh có thể xuất hiện đỏ da, ngứa, rát hoặc bong vảy. Nguyên nhân có thể là viêm da kẽ do ẩm và ma sát, đôi khi kèm nhiễm nấm hoặc vi khuẩn.

Vì biểu hiện của các bệnh có thể giống nhau, không nên chỉ nhìn một mảng đỏ ở bẹn hoặc nách rồi mặc định đó là nấm.

Phân biệt nhanh một số bệnh da thường gặp

Ai dễ mắc bệnh ngoài da sau mưa lũ?

Mọi người đều có thể gặp vấn đề về da, nhưng cần thận trọng hơn ở:

• Người phải lội hoặc làm việc trong vùng ngập.
• Người có nhiều vết trầy xước, vết thương hở.
• Trẻ nhỏ.
• Người cao tuổi.
• Người mắc đái tháo đường.
• Người suy giảm miễn dịch.
• Người có bệnh da mạn tính hoặc hàng rào bảo vệ da đã tổn thương.
• Người phải mặc quần áo, tất hoặc giày ẩm kéo dài.

Bệnh ngoài da mùa mưa được chẩn đoán thế nào?

Nhiều bệnh da có thể được bác sĩ định hướng thông qua hình thái tổn thương, vị trí, mức độ ngứa, đau và hoàn cảnh xuất hiện.

Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định:

• Soi trực tiếp mẫu da để tìm nấm.
• Lấy mẫu hoặc nuôi cấy khi nghi ngờ một số nhiễm trùng.
• Các xét nghiệm khác khi biểu hiện không điển hình, tái phát hoặc nghi ngờ bệnh lý khác.

Không phải mọi trường hợp bệnh ngoài da đều cần xét nghiệm máu, cấy vi khuẩn hay PCR.

Điều trị bệnh ngoài da mùa mưa như thế nào?

Điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân.

Nếu là nhiễm nấm

Thuốc chống nấm tại chỗ thường được sử dụng trong nhiều trường hợp nấm da khu trú. Trường hợp lan rộng, tái phát, tổn thương ở vị trí đặc biệt hoặc không đáp ứng có thể cần bác sĩ đánh giá thêm trước khi dùng thuốc đường uống.

Nếu là nhiễm khuẩn

Chốc hoặc viêm nang lông do vi khuẩn có thể cần điều trị tại chỗ hoặc toàn thân tùy mức độ, phạm vi tổn thương và tình trạng người bệnh.

Không nên tự dùng kháng sinh chỉ vì thấy da có mụn đỏ hoặc mụn mủ.

Nếu là ghẻ

Ghẻ cần sử dụng thuốc diệt ghẻ đúng cách và đồng thời xử lý nguy cơ tái lây từ người tiếp xúc gần, quần áo, khăn và đồ dùng phù hợp.

Cách sử dụng thuốc phụ thuộc sản phẩm, độ tuổi, tình trạng mang thai và sức khỏe của người bệnh. Vì vậy, không nên áp dụng một hướng dẫn liều dùng duy nhất cho tất cả mọi người.

Nếu là viêm da kích ứng

Điều quan trọng là loại bỏ yếu tố gây kích ứng, giữ da sạch, khô và phục hồi hàng rào bảo vệ da. Thuốc chống viêm tại chỗ chỉ nên sử dụng phù hợp với chẩn đoán và vị trí tổn thương.

Tổn thương nhiễm khuẩn lan rộng, đau nhiều hoặc kèm sốt cần được đánh giá y tế.

Làm gì ngay sau khi lội nước ngập?

Nếu vừa phải đi qua khu vực ngập hoặc bùn đất, có thể thực hiện các bước sau:

1. Rời khỏi môi trường nước bẩn càng sớm càng tốt.
2. Cởi bỏ quần áo, tất và giày ướt.
3. Rửa vùng da tiếp xúc bằng nước sạch và xà phòng khi có điều kiện.
4. Lau khô nhẹ nhàng, đặc biệt ở kẽ ngón chân và các nếp gấp.
5. Kiểm tra da xem có vết cắt, trầy xước, vật lạ hoặc tổn thương không.
6. Chăm sóc vết thương đúng cách và hạn chế để vết thương tiếp tục tiếp xúc với nước ngập.

Cách phòng bệnh ngoài da trong mùa mưa bão

1. Hạn chế tiếp xúc với nước ngập

Không nên lội nước ngập nếu không cần thiết. Nếu công việc bắt buộc phải tiếp xúc, sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp khi điều kiện cho phép.

Tuy nhiên, ủng hoặc găng tay không bảo vệ tuyệt đối nếu nước tràn vào bên trong hoặc có vết thủng.

2. Không để chân và quần áo ẩm quá lâu

Thay tất, quần áo và giày ướt càng sớm càng tốt. Sau khi rửa, lau kỹ vùng kẽ chân và nếp gấp.

Không nhất thiết phải sử dụng phấn rôm hoặc bột hút ẩm thường xuyên. Một số loại bột có thể vón khi gặp ẩm và gây kích ứng ở một số người.

3. Bảo vệ vết thương

Rửa sạch các vết trầy xước bằng nước sạch. Che phủ vết thương bằng vật liệu sạch phù hợp nếu có nguy cơ tiếp xúc với môi trường bẩn.

Không cần đổ các chất sát khuẩn mạnh hoặc hóa chất không rõ nguồn gốc trực tiếp lên vết thương.

4. Không dùng chung đồ cá nhân

Không dùng chung khăn tắm, quần áo và một số vật dụng tiếp xúc trực tiếp với da khi trong gia đình có người mắc bệnh da có khả năng lây.

5. Giữ môi trường sống khô và sạch

Khi điều kiện cho phép, làm khô quần áo, chăn ga và các vật dụng bị ẩm. Xử lý nước đọng và vệ sinh khu vực sinh hoạt sau ngập theo hướng dẫn an toàn.

6. Duy trì chế độ ăn cân đối

Không có một thực phẩm hoặc vitamin nào có thể ngăn ngừa tất cả bệnh da mùa mưa. Một chế độ ăn đa dạng với đủ protein, rau, trái cây và các nhóm thực phẩm cần thiết sẽ hỗ trợ sức khỏe tổng thể.

Không cần tự bổ sung vitamin C, vitamin E, kẽm hoặc omega-3 liều cao chỉ với mục đích phòng nấm da hoặc chốc nếu không có chỉ định.

7. Uống nước phù hợp nhu cầu

Không cần áp dụng quy tắc bắt buộc “ít nhất 2 lít nước mỗi ngày” cho tất cả mọi người. Nhu cầu dịch thay đổi theo tuổi, cơ thể, hoạt động, thời tiết, chế độ ăn và bệnh lý.

Người mắc suy tim, bệnh thận hoặc đang được yêu cầu hạn chế dịch nên tuân thủ hướng dẫn riêng của bác sĩ.

Khi nào bệnh ngoài da cần đi khám?

Người mắc đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, bệnh mạch máu ngoại vi hoặc người cao tuổi nên có ngưỡng đi khám thấp hơn nếu xuất hiện tổn thương da, đặc biệt ở bàn chân.

Kết luận

Bệnh ngoài da mùa mưa bão thường liên quan đến việc da ẩm kéo dài, tiếp xúc với nước ngập, điều kiện vệ sinh bị hạn chế và các yếu tố thuận lợi cho nhiễm nấm, vi khuẩn hoặc kích ứng da.

Biện pháp quan trọng là hạn chế tiếp xúc nước ngập, rửa sạch da sau khi tiếp xúc, thay đồ ướt, giữ các vùng kẽ khô và chăm sóc đúng các vết thương. Không nên tự sử dụng thuốc chống nấm, kháng sinh hoặc corticoid chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài.

Nếu cần đánh giá thêm, bạn có thể tìm thông tin bác sĩ trên CareViona, tham khảo các gói khám sức khỏe hoặc gửi yêu cầu hỗ trợ đặt lịch khám.