Khô mắt ở người cao tuổi: Nguyên nhân, triệu chứng và 7 thói quen cải thiện hiệu quả

Khô mắt là một trong những vấn đề thị giác phổ biến nhất ở người cao tuổi, xuất phát từ quá trình lão hóa tự nhiên khiến tuyến lệ suy giảm chức năng và màng phim nước mắt không còn bền vững. Tình trạng này không chỉ gây cảm giác khô, cộm, nóng rát mà còn có thể dẫn đến xước giác mạc, nhiễm trùng và suy giảm thị lực nếu kéo dài. Tin tốt là phần lớn các trường hợp khô mắt ở người cao tuổi có thể được cải thiện đáng kể bằng những thói quen sinh hoạt đơn giản và phương pháp điều trị phù hợp.

Nguyên nhân gây khô mắt ở người cao tuổi

Khô mắt xảy ra khi nước mắt không được tiết đủ hoặc bay hơi quá nhanh, khiến bề mặt nhãn cầu thiếu độ ẩm và dễ bị tổn thương — theo NHS (Anh). Ở người cao tuổi, tình trạng này thường do nhiều nguyên nhân kết hợp:

• Lão hóa tuyến lệ: Tuổi càng cao, tuyến lệ càng suy giảm khả năng sản xuất nước mắt, đồng thời chất lượng nước mắt cũng kém đi.
• Rối loạn tuyến Meibomius: Tuyến dầu ở mi mắt bị tắc hoặc teo khiến lớp lipid trên bề mặt nước mắt thiếu hụt, làm nước mắt bay hơi nhanh hơn.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số thuốc điều trị tăng huyết áp, trầm cảm, dị ứng hoặc bệnh lý tim mạch có thể làm giảm tiết nước mắt.
• Bệnh lý nền: Đái tháo đường, viêm khớp dạng thấp, rối loạn tuyến giáp hoặc các bệnh tự miễn làm tăng nguy cơ khô mắt.
• Môi trường: Gió, không khí khô, điều hòa, khói bụi và ánh nắng mặt trời có thể làm nước mắt bốc hơi nhanh hơn.

Triệu chứng nhận biết điển hình

Khô mắt ở người cao tuổi thường có các biểu hiện âm thầm nhưng dễ nhận biết nếu để ý:

• Cảm giác khô, cộm hoặc như có cát trong mắt.
• Nóng rát, châm chích hoặc nặng mi mắt.
• Nhìn mờ tạm thời, đặc biệt khi tập trung đọc sách hoặc nhìn màn hình.
• Đỏ mắt, chảy nước mắt bất thường do phản ứng kích thích khi mắt quá khô.
• Nhạy cảm với ánh sáng, khó đeo kính áp tròng nếu có.
• Triệu chứng nặng hơn vào cuối ngày hoặc trong môi trường khô, nhiều gió.

Đối tượng dễ mắc khô mắt

Người cao tuổi nói chung đều có nguy cơ mắc khô mắt, nhưng một số nhóm có nguy cơ cao hơn, bao gồm:

• Người trên 60 tuổi, đặc biệt là phụ nữ sau mãn kinh do thay đổi nội tiết tố.
• Người đang dùng thuốc kháng histamine, chống trầm cảm, lợi tiểu hoặc thuốc điều trị huyết áp.
• Người mắc bệnh lý tự miễn, viêm khớp dạng thấp, đái tháo đường hoặc suy giáp.
• Người thường xuyên sống và làm việc trong phòng máy lạnh, môi trường nhiều bụi, khói hoặc gió khô.
• Người có thói quen đọc sách, xem tivi hoặc sử dụng điện thoại trong thời gian dài mà ít chớp mắt.

Cách chẩn đoán và phương pháp điều trị y khoa

Chẩn đoán

Khi có triệu chứng khô mắt kéo dài, người bệnh nên đến khám tại cơ sở chuyên khoa mắt. Bác sĩ có thể thực hiện các kiểm tra như:

• Đo thị lực và khám bề mặt nhãn cầu dưới đèn khe.
• Test Schirmer: Đánh giá lượng nước mắt được tiết ra trong một khoảng thời gian nhất định.
• Đo thời gian vỡ phim nước mắt (TBUT): Kiểm tra độ ổn định của màng nước mắt.
• Nhuộm fluorescein: Phát hiện các tổn thương trên bề mặt giác mạc do khô mắt gây ra.

Điều trị

Phương pháp điều trị khô mắt phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh. Các biện pháp thường được áp dụng bao gồm:

• Nước mắt nhân tạo hoặc gel bôi trơn dạng không kê đơn, dùng đúng liều lượng theo hướng dẫn.
• Thuốc chống viêm theo chỉ định của bác sĩ để kiểm soát viêm bề mặt mắt.
• Nút bịt điểm lệ: Làm giảm thoát nước mắt, giữ ẩm lâu hơn cho bề mặt nhãn cầu.
• Vệ sinh mi mắt, chườm ấm và massage nhẹ giúp khai thông tuyến Meibomius.
• Điều trị bệnh lý nền và xem xét lại các thuốc đang sử dụng nếu có nguy cơ làm khô mắt.

Phòng ngừa và chế độ dinh dưỡng – sinh hoạt khoa học

Người cao tuổi hoàn toàn có thể cải thiện và phòng ngừa khô mắt bằng cách điều chỉnh lối sống hàng ngày. Dưới đây là 7 thói quen đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt:

1. Uống đủ nước mỗi ngày

Người cao tuổi thường giảm cảm giác khát và có xu hướng uống ít nước, dẫn đến cơ thể thiếu dịch và ảnh hưởng đến quá trình tiết nước mắt. Nên uống nước đều đặn, chia thành nhiều lần trong ngày thay vì uống quá nhiều cùng lúc. Lượng nước cần thiết phụ thuộc vào thể trạng, bệnh lý đi kèm và mức độ vận động. Người mắc bệnh tim, thận cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ về lượng dịch dung nạp.

2. Bổ sung dinh dưỡng hợp lý

Một chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi rất tốt cho sức khỏe mắt. Axit béo omega-3 có trong cá béo giúp hỗ trợ chức năng tuyến Meibomius và cải thiện chất lượng nước mắt. Ngoài ra, cần bổ sung vitamin A, C, E, lutein và zeaxanthin từ các loại thực phẩm tự nhiên. Không nên tự ý dùng viên uống bổ mắt thay thế chế độ ăn hoặc điều trị chuyên khoa.

3. Hạn chế các yếu tố làm mắt khô hơn

Tránh để luồng gió từ quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt và mắt. Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng khô, nhưng cần vệ sinh thiết bị để tránh phát tán bụi và nấm mốc. Khi ra đường, nên đeo kính chống bụi, chống gió và đội mũ để bảo vệ vùng mắt.

4. Nghỉ ngơi và chớp mắt thường xuyên

Đọc sách, xem tivi hoặc sử dụng điện thoại trong thời gian dài khiến tần suất chớp mắt giảm, từ đó làm khô mắt nhanh hơn. Người cao tuổi nên áp dụng quy tắc 20-20-20: sau khoảng 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn ra xa khoảng 6 mét trong ít nhất 20 giây. Đồng thời, cần hình thành thói quen chớp mắt thường xuyên một cách chủ động.

5. Giữ vệ sinh mắt đúng cách

Rửa tay sạch trước khi chạm vào vùng mắt, không dùng chung khăn mặt hoặc phấn trang điểm mắt với người khác. Tránh dụi mắt, đặc biệt khi mắt đang ngứa hoặc cộm. Nếu được bác sĩ chỉ định dùng nước mắt nhân tạo, cần sử dụng đúng loại, đúng liều và đúng thời điểm. Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid kéo dài vì có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm.

6. Duy trì lối sống lành mạnh

Tập thể dục đều đặn với các bài vận động nhẹ như đi bộ, dưỡng sinh giúp tăng cường tuần hoàn và cải thiện sức khỏe tổng thể. Ngủ đủ giấc, hạn chế thuốc lá, kiểm soát tốt huyết áp và đường huyết cũng góp phần bảo vệ đôi mắt. Nếu tình trạng khô mắt xuất hiện hoặc nặng lên sau khi dùng một loại thuốc mới, cần trao đổi với bác sĩ để được điều chỉnh phù hợp, không tự ý ngừng thuốc.

7. Khám mắt định kỳ

Người cao tuổi nên khám mắt ít nhất một lần mỗi năm để phát hiện sớm khô mắt và các bệnh lý khác như đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng hoặc tăng nhãn áp. Nếu có dấu hiệu đau mắt, đỏ mắt nhiều, nhìn mờ kéo dài hoặc nhạy cảm ánh sáng, cần được thăm khám chuyên khoa ngay.

Khô mắt ở người cao tuổi là tình trạng phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Duy trì đủ nước, ăn uống cân đối, bảo vệ mắt khỏi môi trường khô và nhiều gió, nghỉ mắt hợp lý, vệ sinh mắt đúng cách cùng với khám định kỳ sẽ giúp giảm triệu chứng hiệu quả và bảo vệ thị lực lâu dài. Chăm sóc đôi mắt mỗi ngày không chỉ giúp giảm khô, cộm, khó chịu mà còn góp phần duy trì chất lượng cuộc sống ở tuổi cao.

Đặt lịch khám nhanh qua Careviona

Thay vì tự gọi điện chờ tổng đài, bạn có thể đặt lịch khám qua Careviona theo 3 bước đơn giản:

• Bước 1: Gọi hoặc nhắn Zalo tới hotline Careviona 0993.098.769
• Bước 2: Careviona xác nhận lịch khám trong 30 giây, chọn chuyên khoa và khung giờ phù hợp
• Bước 3: Đến đúng giờ hẹn, được ưu tiên tiếp đón, không phải xếp hàng chờ lấy số

Xem thêm hướng dẫn đặt lịch khám online hoặc giới thiệu về Careviona.

Bài viết liên quan

• Gói Kiện Khang – Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại Phenikaa
• Gói khám sức khỏe người cao tuổi tại Phương Đông
• Gói khám sức khỏe tổng quát tại Bắc Hà
• Gói khám sức khỏe tổng quát tại Phương Đông