Tưởng sỏi tiết niệu, bất ngờ phát hiện khối u thận: Dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Đau bụng, tiểu buốt kéo dài là những triệu chứng thường gặp của sỏi tiết niệu, nhưng ít ai ngờ rằng đó cũng có thể là dấu hiệu của một căn bệnh nguy hiểm hơn: ung thư thận. Mới đây, Bệnh viện Đa khoa Việt Yên (Bắc Ninh) tiếp nhận nam bệnh nhân 27 tuổi, quê Lạng Sơn, đến khám vì đau vùng bụng, sườn trái kéo dài. Trước đó, anh từng được chẩn đoán sỏi niệu quản tại cơ sở y tế khác và điều trị không cải thiện. Kết quả chụp cắt lớp vi tính cho thấy khối u thận kích thước lớn khoảng 7×8 cm, chiếm gần toàn bộ thận, buộc phải phẫu thuật cắt thận.

Nguyên nhân gây bệnh lý

Ung thư thận (hay còn gọi là ung thư biểu mô tế bào thận) là bệnh lý ác tính xuất phát từ các tế bào của nhu mô thận. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định đầy đủ, nhưng các yếu tố nguy cơ bao gồm: hút thuốc lá, béo phì, tăng huyết áp, tiếp xúc với hóa chất độc hại, tiền sử gia đình mắc bệnh, và hội chứng di truyền như bệnh von Hippel-Lindau. Ngoài ra, bệnh thận mạn tính phải lọc máu kéo dài cũng làm tăng nguy cơ ung thư thận.

Ở bệnh nhân trẻ tuổi như trường hợp trên, ung thư thận có thể liên quan đến yếu tố di truyền hoặc đột biến gen. Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên chủ quan khi gặp các triệu chứng tương tự sỏi tiết niệu.

Triệu chứng nhận biết điển hình

Ung thư thận ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng. Khi khối u phát triển, các dấu hiệu sau có thể xuất hiện:

• Tiểu ra máu: Là triệu chứng phổ biến nhất, có thể từng đợt hoặc liên tục, màu hồng, đỏ hoặc nâu.
• Đau vùng hông lưng hoặc sườn: Cơn đau âm ỉ hoặc dữ dội, kéo dài, không giảm khi thay đổi tư thế.
• Tiểu buốt, tiểu rắt: Cảm giác đau, nóng rát khi đi tiểu, đi tiểu nhiều lần, có thể nhầm với viêm đường tiết niệu.
• Đau bụng không rõ nguyên nhân: Đau vùng bụng trên hoặc hạ sườn, có khi lan ra sau lưng.
• Sụt cân, mệt mỏi, thiếu máu: Xuất hiện ở giai đoạn muộn, do khối u tiêu hao năng lượng và gây chảy máu âm ỉ.

Các triệu chứng này rất dễ nhầm lẫn với sỏi tiết niệu hoặc viêm đường tiết niệu. Vì vậy, khi điều trị theo hướng sỏi không cải thiện, người bệnh cần được thăm khám chuyên sâu.

Đối tượng dễ mắc bệnh lý

Ung thư thận thường gặp ở người cao tuổi, nhưng không loại trừ người trẻ. Theo các bác sĩ, bệnh nhân 27 tuổi trong ca bệnh trên là lời nhắc nhở rằng ung thư đường tiết niệu có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào. Nhóm có nguy cơ cao bao gồm:

• Người hút thuốc lá thường xuyên.
• Người béo phì, thừa cân.
• Người bị tăng huyết áp không kiểm soát.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư thận.
• Người tiếp xúc với hóa chất như amiăng, cadmium, xăng dầu.
• Bệnh nhân chạy thận nhân tạo dài hạn.

Cách chẩn đoán và phương pháp điều trị y khoa chuẩn xác

Chẩn đoán

Khi nghi ngờ ung thư thận, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp sau:

• Siêu âm ổ bụng: Giúp phát hiện khối u ở thận nhưng không phân biệt được lành tính hay ác tính.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc cộng hưởng từ (MRI): Cung cấp hình ảnh chi tiết về kích thước, vị trí, mức độ xâm lấn của khối u.
• Sinh thiết thận: Lấy mẫu mô khối u để xét nghiệm giải phẫu bệnh, xác định chính xác loại tế bào ung thư.
• Xét nghiệm nước tiểu và máu: Đánh giá chức năng thận và phát hiện các dấu hiệu bất thường.

Điều trị

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, kích thước khối u, sức khỏe tổng thể của người bệnh. Các lựa chọn bao gồm:

• Phẫu thuật cắt thận: Là phương pháp chính, có thể cắt toàn bộ hoặc một phần thận. Trong ca bệnh trên, khối u chiếm gần toàn bộ thận nên ê-kíp đã quyết định cắt thận phải.
• Đốt u bằng sóng cao tần hoặc áp lạnh: Áp dụng cho khối u nhỏ, người bệnh không đủ điều kiện phẫu thuật.
• Liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch: Dùng thuốc ức chế tăng sinh mạch máu hoặc tăng cường hệ miễn dịch tấn công tế bào ung thư, thường dùng cho giai đoạn di căn.
• Xạ trị và hóa trị: Ít hiệu quả trong ung thư thận nhưng có thể dùng trong một số trường hợp giảm đau.

Trong ca phẫu thuật này, ThS.BS Đoàn Sơn Tùng cùng ekip đã thực hiện cắt u thận dưới sự hướng dẫn chuyên môn của ThS.BS CKII Trần Minh Phương, Giám đốc Bệnh viện. Sau mổ, người bệnh được theo dõi, chăm sóc tích cực, sức khỏe ổn định và hồi phục tốt.

Mẫu bệnh phẩm sau phẫu thuật được gửi làm xét nghiệm giải phẫu bệnh. Đây là căn cứ quan trọng để xác định chính xác bản chất, loại mô học và đặc điểm của khối u, từ đó xây dựng kế hoạch theo dõi hoặc điều trị tiếp theo.

Cách phòng ngừa hiệu quả và chế độ dinh dưỡng/sinh hoạt khoa học

Phòng ngừa ung thư thận

• Bỏ thuốc lá, tránh hút thuốc thụ động.
• Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày.
• Kiểm soát huyết áp và đường huyết.
• Hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại, sử dụng đồ bảo hộ lao động khi làm việc trong môi trường nguy hiểm.
• Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là siêu âm ổ bụng để phát hiện sớm bất thường.

Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt

• Uống đủ 2-3 lít nước mỗi ngày giúp thận hoạt động hiệu quả và bài tiết độc tố.
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, giàu muối và chất béo bão hòa.
• Hạn chế rượu bia, đồ uống có cồn.
• Xây dựng lối sống lành mạnh, tránh căng thẳng, ngủ đủ giấc.
• Đi khám ngay khi có dấu hiệu tiểu ra máu, đau hông lưng kéo dài hoặc tiểu buốt tái diễn.

Nếu bạn hoặc người thân có triệu chứng giống sỏi tiết niệu nhưng điều trị không đỡ, hãy đến ngay cơ sở y tế có đầy đủ phương tiện chẩn đoán và bác sĩ chuyên khoa thận – tiết niệu để được thăm khám toàn diện, tránh bỏ lỡ thời điểm vàng điều trị ung thư thận.