Có nên uống canxi quanh năm? Bác sĩ cảnh báo nguy cơ tiềm ẩn

Canxi là khoáng chất cần thiết cho xương và răng, đồng thời tham gia vào hoạt động của cơ, dẫn truyền thần kinh và nhiều quá trình sinh lý khác. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi người đều cần uống viên canxi quanh năm.

Nếu chế độ ăn đã đáp ứng đủ nhu cầu, việc tự bổ sung thêm canxi có thể không mang lại lợi ích. Ngược lại, sử dụng không phù hợp có thể gây táo bón, làm tăng nguy cơ sỏi thận ở một số người hoặc dẫn đến tăng canxi máu trong những tình huống nhất định.

Có nên uống canxi quanh năm không?

Không nên mặc định uống viên canxi liên tục quanh năm chỉ với mục đích “bổ xương”.

Canxi cần được xem xét dựa trên tổng lượng nhận được từ cả thực phẩm và sản phẩm bổ sung. Nếu một người đã ăn đủ canxi thì việc uống thêm viên bổ sung thường không cần thiết.

Ngược lại, nếu chế độ ăn cung cấp không đủ, bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng có thể khuyến nghị bổ sung lượng còn thiếu.

Ví dụ, một người cần khoảng 1.000 mg canxi/ngày nhưng chế độ ăn thường xuyên cung cấp khoảng 700 mg thì không có nghĩa người đó cần uống thêm viên 1.000 mg. Nếu cần bổ sung, mục tiêu thường là bù phần thiếu chứ không cộng thêm toàn bộ nhu cầu một lần nữa.

Ưu tiên đáp ứng nhu cầu canxi từ thực phẩm; viên bổ sung có thể được cân nhắc khi chế độ ăn không cung cấp đủ.

Một ngày cơ thể cần bao nhiêu canxi?

Nhu cầu canxi thay đổi theo tuổi và giới. Các mức dưới đây là lượng canxi tổng cộng từ thực phẩm, đồ uống và sản phẩm bổ sung, không phải liều viên canxi bắt buộc phải uống.

Nhu cầu thực tế và việc có cần sử dụng viên bổ sung hay không vẫn cần được cá thể hóa, đặc biệt ở người mắc bệnh thận, bệnh tuyến cận giáp, loãng xương hoặc đang dùng một số loại thuốc.

Thiếu canxi có biểu hiện gì?

Khái niệm “ăn thiếu canxi” và hạ canxi máu không hoàn toàn giống nhau.

Cơ thể điều hòa nồng độ canxi trong máu rất chặt chẽ. Khi khẩu phần thiếu canxi kéo dài, cơ thể có thể huy động canxi từ xương để duy trì nồng độ canxi máu. Vì vậy, một người có canxi máu bình thường vẫn có thể có vấn đề về sức khỏe xương.

Hạ canxi máu thực sự có thể gây các biểu hiện như:

• Tê hoặc cảm giác châm chích quanh miệng, bàn tay hoặc bàn chân.
• Co thắt hoặc chuột rút cơ.
• Co cứng cơ trong trường hợp nặng.
• Một số rối loạn thần kinh hoặc nhịp tim khi hạ canxi nghiêm trọng.

Uống quá nhiều canxi có sao không?

Có. Bổ sung quá mức có thể gây tác dụng không mong muốn, đặc biệt khi tổng lượng canxi từ thực phẩm và viên uống vượt quá nhu cầu trong thời gian dài.

Một số vấn đề có thể gặp gồm:

• Táo bón.
• Đầy bụng hoặc khó chịu đường tiêu hóa.
• Tăng nguy cơ sỏi thận ở một số người.
• Tăng canxi máu trong những trường hợp nhất định.

Khi canxi máu tăng đáng kể, người bệnh có thể xuất hiện:

• Buồn nôn hoặc nôn.
• Táo bón.
• Khát nhiều.
• Đi tiểu nhiều.
• Yếu hoặc mệt.
• Lú lẫn khi tình trạng nặng.

Viên canxi có gây bệnh tim mạch không?

Đây là vấn đề đã được nghiên cứu nhiều năm nhưng kết quả không hoàn toàn đồng nhất. Một số nghiên cứu quan sát và phân tích trước đây từng đặt ra lo ngại về mối liên quan giữa bổ sung canxi và nguy cơ tim mạch, trong khi các nghiên cứu khác không ghi nhận kết quả tương tự.

Vì vậy, không nên kết luận rằng uống viên canxi chắc chắn gây nhồi máu cơ tim hoặc tử vong tim mạch. Cách tiếp cận hợp lý là tránh sử dụng liều cao không cần thiết và ưu tiên đáp ứng nhu cầu canxi từ thực phẩm.

Những ai dễ không nhận đủ canxi?

Một số nhóm có thể cần chú ý hơn đến lượng canxi trong chế độ ăn, bao gồm:

• Người hạn chế hoặc không sử dụng sữa và sản phẩm từ sữa nhưng chưa có nguồn thay thế phù hợp.
• Người ăn thuần chay nếu khẩu phần ít thực phẩm giàu hoặc được tăng cường canxi.
• Người mắc một số bệnh gây kém hấp thu.
• Người lớn tuổi có khẩu phần ăn hạn chế.
• Người có nguy cơ loãng xương hoặc đã được chẩn đoán loãng xương.

Phụ nữ mang thai có phải uống canxi không?

Thai kỳ làm tăng nhu cầu về nhiều chất dinh dưỡng, nhưng không phải mọi phụ nữ mang thai đều cần tự uống viên canxi liều cao.

Cần xem xét lượng canxi trong khẩu phần, tình trạng sức khỏe và khuyến nghị của bác sĩ sản khoa. Trong một số nhóm thai phụ có lượng canxi khẩu phần thấp hoặc nguy cơ tiền sản giật cao, bác sĩ có thể đưa ra khuyến nghị bổ sung cụ thể.

Nếu đang mang thai, không nên tự áp dụng liều của người khác hoặc uống nhiều sản phẩm cùng lúc mà không kiểm tra thành phần.

Có cần xét nghiệm canxi trước khi uống không?

Không phải người khỏe mạnh nào cũng cần xét nghiệm canxi máu trước khi sử dụng một lượng bổ sung nhỏ để bù thiếu hụt trong khẩu phần. Tuy nhiên, cần hiểu đúng ý nghĩa của xét nghiệm.

Khi cần đánh giá rối loạn canxi, bác sĩ có thể chỉ định canxi toàn phần hoặc canxi ion hóa và các xét nghiệm liên quan tùy tình huống.

Trong một số trường hợp, việc đánh giá có thể cần thêm:

• Albumin.
• Vitamin D.
• Chức năng thận.
• Phospho.
• Magie.
• Hormone tuyến cận giáp (PTH).

Các xét nghiệm cần thiết phụ thuộc vào lý do nghi ngờ và tình trạng của từng người, không phải ai cũng cần làm toàn bộ.

DEXA có phát hiện thiếu canxi không?

Không. Đo hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA/DEXA) được sử dụng để đánh giá mật độ khoáng xương và hỗ trợ chẩn đoán loãng xương trong những trường hợp phù hợp.

DEXA không phải xét nghiệm dùng để xác định một người đang “thiếu canxi” trong khẩu phần hay hạ canxi máu.

Cách bổ sung canxi an toàn

1. Tính lượng canxi đang nhận từ thực phẩm

Trước khi mua viên canxi, nên ước tính khẩu phần thường ngày. Người thường xuyên sử dụng sữa, sữa chua, phô mai hoặc thực phẩm giàu canxi khác có thể đã nhận được một lượng đáng kể từ chế độ ăn.

2. Chỉ bổ sung phần còn thiếu

Nếu chế độ ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu, viên bổ sung có thể được dùng để bù phần thiếu thay vì mặc định uống thêm 1.000–1.200 mg mỗi ngày.

3. Không nên uống quá nhiều canxi trong một lần

Khả năng hấp thu canxi giảm khi lượng sử dụng trong một lần quá lớn. Khi cần dùng liều bổ sung tương đối cao, việc chia liều có thể phù hợp hơn. Mức khoảng 500 mg canxi nguyên tố hoặc ít hơn mỗi lần thường được hấp thu hiệu quả hơn so với dùng một lượng lớn cùng lúc.

Quan trọng là xem trên nhãn lượng canxi nguyên tố (elemental calcium), không chỉ nhìn khối lượng của hợp chất canxi.

4. Canxi carbonate và calcium citrate khác nhau thế nào?

5. Vitamin D cũng cần được xem xét

Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong hấp thu canxi và sức khỏe xương. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa càng uống nhiều vitamin D càng tốt.

Việc bổ sung vitamin D nên dựa vào tuổi, chế độ ăn, mức độ tiếp xúc ánh sáng, nguy cơ thiếu hụt, bệnh lý và hướng dẫn chuyên môn phù hợp.

6. Canxi có thể tương tác với thuốc

Canxi có thể ảnh hưởng đến hấp thu của một số thuốc. Ví dụ, cần lưu ý khoảng cách sử dụng với một số:

• Thuốc hormone tuyến giáp như levothyroxine.
• Kháng sinh nhất định.
• Một số thuốc điều trị loãng xương.
• Thuốc hoặc khoáng chất khác có khả năng tương tác.

Nếu đang dùng thuốc kê đơn hằng ngày, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm uống canxi phù hợp.

Người ăn chay hoặc thuần chay nên chú ý lựa chọn các nguồn thực vật giàu canxi và sản phẩm được tăng cường canxi phù hợp.

Nên bổ sung canxi từ thực phẩm nào?

Đối với phần lớn người khỏe mạnh, nên ưu tiên đáp ứng nhu cầu canxi từ thực phẩm.

Sữa và sản phẩm từ sữa

• Sữa.
• Sữa chua.
• Phô mai.

Cá ăn được cả xương

• Cá mòi.
• Một số loại cá nhỏ ăn cả xương.

Nguồn thực vật

• Đậu phụ, đặc biệt loại chế biến với muối canxi.
• Một số loại rau xanh.
• Vừng/mè và một số loại hạt.
• Đồ uống thực vật được tăng cường canxi.

Vận động cũng quan trọng đối với sức khỏe xương

Canxi chỉ là một phần của chiến lược bảo vệ xương. Hoạt động thể chất phù hợp cũng rất quan trọng.

Có thể kết hợp:

• Đi bộ.
• Leo cầu thang nếu phù hợp.
• Các bài tập chịu trọng lượng.
• Tập sức mạnh/kháng lực.
• Bài tập thăng bằng ở người lớn tuổi để giảm nguy cơ té ngã.

Người đã bị loãng xương, gãy xương hoặc có nguy cơ té ngã cao nên lựa chọn bài tập phù hợp với hướng dẫn của chuyên gia thay vì tự thực hiện các bài tập cường độ cao.

Kết luận: Không phải ai cũng cần uống canxi quanh năm

Canxi rất cần thiết, nhưng “cần canxi” không đồng nghĩa với “cần uống viên canxi quanh năm”. Mục tiêu là đáp ứng đủ nhu cầu hằng ngày từ tổng lượng canxi trong chế độ ăn và sản phẩm bổ sung.

Với phần lớn người khỏe mạnh, nên ưu tiên thực phẩm giàu canxi. Viên bổ sung hữu ích khi khẩu phần không đáp ứng đủ hoặc có chỉ định phù hợp, nhưng không nên tự dùng liều cao kéo dài với suy nghĩ “càng nhiều càng tốt”.

Nếu có nguy cơ loãng xương hoặc đang băn khoăn về việc bổ sung canxi, bạn có thể tham khảo thông tin bác sĩ trên CareViona, tìm hiểu các gói khám sức khỏe hoặc gửi yêu cầu hỗ trợ đặt lịch khám.