Viêm tuyến mồ hôi mủ: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Viêm tuyến mồ hôi mủ (Hidradenitis Suppurativa – HS), còn được gọi là acne inversa, là một bệnh viêm da mạn tính thường gây các nốt hoặc khối đau sâu dưới da, áp xe tái phát, rỉ dịch, sẹo và trong trường hợp nặng có thể hình thành đường hầm dưới da.

Tổn thương thường xuất hiện ở những vùng da tiếp xúc hoặc có nếp gấp như nách, bẹn, dưới vú, mông, vùng sinh dục và quanh hậu môn. Do giai đoạn đầu có thể trông giống mụn nhọt, viêm nang lông hoặc áp xe thông thường, HS dễ bị bỏ sót.

Viêm tuyến mồ hôi mủ là bệnh gì?

Tên gọi “viêm tuyến mồ hôi mủ” dễ khiến nhiều người hiểu rằng bệnh bắt đầu từ tuyến mồ hôi. Tuy nhiên, hiểu biết hiện nay cho thấy HS liên quan chủ yếu đến nang lông và phản ứng viêm.

Quá trình bít tắc nang lông, vỡ cấu trúc nang và phản ứng viêm tiếp theo có thể góp phần hình thành các nốt đau sâu, ổ viêm và tổn thương tái phát.

Khi bệnh tiến triển, các đợt viêm lặp đi lặp lại có thể dẫn đến sẹo và hình thành những đường hầm dưới da.

HS thường xuất hiện tại các vùng nếp gấp và có thể bị nhầm với nhọt hoặc áp xe da thông thường.

Nguyên nhân gây viêm tuyến mồ hôi mủ

Nguyên nhân chính xác của HS vẫn chưa được hiểu hoàn toàn. Đây là bệnh có cơ chế phức tạp, liên quan đến nang lông, hệ miễn dịch, di truyền và nhiều yếu tố khác.

HS không phải đơn thuần là nhiễm trùng do vi khuẩn. Vi khuẩn có thể tham gia hoặc gây nhiễm trùng thứ phát ở một số tổn thương, nhưng điều này không giải thích toàn bộ cơ chế của bệnh.

Những yếu tố có liên quan đến HS

• Di truyền: HS có thể xuất hiện ở nhiều thành viên trong cùng gia đình.
• Hút thuốc: hút thuốc có liên quan mạnh với HS và có thể ảnh hưởng bất lợi đến diễn biến bệnh.
• Thừa cân hoặc béo phì: có liên quan đến HS; ma sát ở các vùng nếp gấp và nhiều yếu tố chuyển hóa có thể góp phần làm bệnh khó kiểm soát hơn.
• Hormone: HS thường bắt đầu sau tuổi dậy thì và có thể thay đổi theo các giai đoạn hormone ở một số người.
• Hệ miễn dịch: các con đường viêm của hệ miễn dịch đóng vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh.

Dấu hiệu viêm tuyến mồ hôi mủ thường gặp

1. Nốt hoặc khối đau sâu dưới da

Tổn thương có thể bắt đầu bằng một nốt đau nằm sâu dưới da, thường xuất hiện tại nách, bẹn, dưới vú, mông hoặc những vùng da thường xuyên tiếp xúc với nhau.

Một số nốt có thể tồn tại trong nhiều ngày hoặc lâu hơn rồi giảm, nhưng sau đó lại xuất hiện tổn thương mới.

2. Tổn thương tái phát nhiều lần

Đây là đặc điểm rất đáng chú ý. Người bệnh có thể kể rằng cứ vài tuần hoặc vài tháng lại xuất hiện “mụn nhọt” ở cùng vùng hoặc những vùng điển hình khác.

Nếu tình trạng này lặp lại, không nên tiếp tục coi tất cả các đợt là áp xe đơn thuần.

3. Tổn thương vỡ và rỉ dịch

Các nốt viêm có thể vỡ và tiết dịch hoặc mủ. Dịch có thể có mùi khó chịu, gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, công việc, quan hệ xã hội và tâm lý của người bệnh.

4. Sẹo sau nhiều đợt viêm

Những đợt tổn thương tái diễn có thể để lại thâm và sẹo. Ở bệnh tiến triển, sẹo có thể dày, xơ và làm thay đổi cấu trúc vùng da.

5. Hình thành đường hầm dưới da

Khi viêm kéo dài, các tổn thương có thể tạo thành đường hầm dưới da nối giữa các vùng viêm. Các đường hầm có thể rỉ dịch kéo dài và thường là dấu hiệu bệnh đã tiến triển.

Viêm tuyến mồ hôi mủ khác mụn nhọt thông thường như thế nào?

Không phải mọi tổn thương ở nách đều là HS; bác sĩ cần đánh giá hình thái, vị trí và tính chất tái phát.

Viêm tuyến mồ hôi mủ có những mức độ nào?

Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ có thể sử dụng các hệ thống đánh giá mức độ bệnh. Một cách phân loại quen thuộc là Hurley.

Viêm tuyến mồ hôi mủ được chẩn đoán như thế nào?

HS chủ yếu được chẩn đoán dựa trên lâm sàng. Bác sĩ thường xem xét ba yếu tố quan trọng:

• Hình thái tổn thương phù hợp.
• Xuất hiện ở các vị trí đặc trưng.
• Tổn thương có tính chất tái phát hoặc mạn tính.

Không có một xét nghiệm máu đơn lẻ dùng để xác nhận tất cả trường hợp HS.

Bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm trong những tình huống cụ thể, chẳng hạn khi nghi ngờ nhiễm trùng thứ phát hoặc cần đánh giá các bệnh lý liên quan.

Viêm tuyến mồ hôi mủ điều trị như thế nào?

HS là bệnh mạn tính. Mục tiêu điều trị là giảm viêm và đau, giảm số đợt bùng phát, kiểm soát rỉ dịch, hạn chế hình thành sẹo và đường hầm, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống.

Phác đồ phụ thuộc vào mức độ, vị trí, số lượng tổn thương, bệnh kèm theo và điều trị trước đó.

1. Điều trị tại chỗ

Một số trường hợp bệnh khu trú hoặc nhẹ có thể được bác sĩ cân nhắc điều trị tại chỗ. Lựa chọn cụ thể phụ thuộc vào dạng tổn thương và tình trạng da.

Kháng sinh tại chỗ đôi khi được sử dụng trong HS, nhưng cần hiểu rằng tác dụng của một số kháng sinh trong bệnh này không đơn thuần chỉ là “diệt vi khuẩn”.

2. Điều trị toàn thân

Với bệnh hoạt động nhiều hơn, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc đường uống hoặc điều trị toàn thân. Một số nhóm được sử dụng trong thực hành bao gồm:

• Một số phác đồ kháng sinh có tác dụng chống viêm.
• Điều trị nội tiết ở những bệnh nhân phù hợp.
• Thuốc sinh học hoặc các liệu pháp tác động vào những con đường viêm cụ thể ở bệnh vừa đến nặng.

Lựa chọn thuốc cần được cá thể hóa và có thể cần sàng lọc, xét nghiệm hoặc theo dõi trước và trong quá trình điều trị.

3. Can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật

Các tổn thương dai dẳng, đường hầm hoặc vùng sẹo bệnh mạn tính có thể cần thủ thuật hoặc phẫu thuật.

Phương pháp được lựa chọn tùy đặc điểm tổn thương và có thể bao gồm các kỹ thuật xử lý đường hầm hoặc loại bỏ mô bệnh.

Việc chỉ rạch và dẫn lưu một ổ đau có thể giúp giảm triệu chứng trong một số tình huống cấp tính nhưng không đồng nghĩa đã điều trị được toàn bộ bệnh HS mạn tính.

4. Kiểm soát đau và chăm sóc vết thương

Đau và rỉ dịch là hai vấn đề ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống. Người bệnh có thể cần được hướng dẫn lựa chọn băng phù hợp, bảo vệ vùng da, giảm ma sát và kiểm soát đau.

Nếu bệnh ảnh hưởng đến tâm trạng, quan hệ xã hội, công việc hoặc đời sống tình dục, nên nói với bác sĩ. Đây là những ảnh hưởng thực sự của HS và cần được quan tâm trong kế hoạch điều trị.

Khi nào viêm tuyến mồ hôi mủ cần đi khám sớm?

Nên khám Da liễu nếu:

• Các nốt đau tái phát nhiều lần.
• Tổn thương xuất hiện ở nhiều vùng.
• Đã bắt đầu xuất hiện sẹo.
• Có đường hầm hoặc rỉ dịch kéo dài.
• Đau ảnh hưởng đến đi lại, ngủ, làm việc hoặc sinh hoạt.
• Các đợt bệnh ngày càng thường xuyên.
• Điều trị “mụn nhọt” nhiều lần nhưng vẫn tái phát.

Chăm sóc viêm tuyến mồ hôi mủ và hạn chế bùng phát

Không chà xát mạnh vùng da bệnh

HS không phải do ở bẩn. Vì vậy, chà rửa mạnh hoặc sử dụng sản phẩm gây kích ứng không làm bệnh “sạch” hơn và có thể khiến vùng da đau rát.

Nên làm sạch da nhẹ nhàng và lựa chọn sản phẩm phù hợp với tình trạng da theo hướng dẫn của bác sĩ.

Giảm ma sát

Quần áo quá chật hoặc các hoạt động gây ma sát liên tục có thể làm vùng da đang viêm khó chịu hơn. Người bệnh có thể thử quần áo thoáng, vừa vặn và hạn chế những yếu tố gây cọ xát trực tiếp.

Không nặn tổn thương

Việc bóp hoặc chọc các nốt viêm không giải quyết cơ chế của HS và có thể gây thêm tổn thương cho da.

Ngừng hút thuốc

Hút thuốc có liên quan với HS và nhiều nguy cơ sức khỏe khác. Nếu đang hút thuốc, ngừng hút là một mục tiêu sức khỏe quan trọng.

Quản lý cân nặng khi thừa cân hoặc béo phì

Nếu người bệnh có thừa cân hoặc béo phì, giảm cân một cách phù hợp có thể mang lại nhiều lợi ích sức khỏe và ở một số người có thể giúp giảm các yếu tố làm HS nặng hơn.

Tuy nhiên, không nên khiến người bệnh cảm thấy HS là hậu quả đơn thuần của cân nặng. Người có cân nặng bình thường vẫn có thể mắc bệnh.

Viêm tuyến mồ hôi mủ nên ăn gì và kiêng gì?

Hiện chưa có một “chế độ ăn chữa HS” được chứng minh áp dụng cho tất cả người bệnh.

Một chế độ ăn cân đối với rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, nguồn protein phù hợp và chất béo không bão hòa có lợi cho sức khỏe tổng thể, đặc biệt ở người có thừa cân hoặc các yếu tố nguy cơ chuyển hóa.

Không nên mặc định rằng tất cả người mắc HS phải kiêng hoàn toàn:

• Sữa và các sản phẩm từ sữa.
• Cà phê.
• Đồ cay.
• Gluten.
• Một nhóm thực phẩm cụ thể khác.

Nếu người bệnh nhận thấy một thực phẩm liên tục có liên quan với triệu chứng của chính mình, có thể ghi nhật ký ăn uống và trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi áp dụng chế độ kiêng kéo dài.

Viêm tuyến mồ hôi mủ có liên quan đến bệnh khác không?

HS có thể đi kèm một số vấn đề sức khỏe khác ở một bộ phận người bệnh. Bác sĩ có thể xem xét các bệnh hoặc yếu tố liên quan dựa trên triệu chứng và nguy cơ cá nhân.

Các tình trạng có thể cần được lưu ý gồm:

• Thừa cân, béo phì và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa.
• Bệnh viêm ruột như Crohn ở một số bệnh nhân.
• Một số bệnh viêm khớp.
• Trầm cảm, lo âu và ảnh hưởng tâm lý do bệnh mạn tính.

Điều này không có nghĩa rằng người mắc HS chắc chắn sẽ mắc các bệnh trên.

Kết luận

Viêm tuyến mồ hôi mủ là bệnh viêm da mạn tính có thể bị nhầm với nhọt hoặc áp xe thông thường. Đặc điểm gợi ý quan trọng là các nốt đau xuất hiện tái đi tái lại tại những vùng điển hình như nách, bẹn, dưới vú hoặc mông và có thể tiến triển thành sẹo, rỉ dịch và đường hầm dưới da.

Bệnh không phải do vệ sinh kém và không lây nhiễm. Điều trị có thể bao gồm chăm sóc da, thuốc tại chỗ, thuốc toàn thân, thuốc sinh học và các thủ thuật/phẫu thuật tùy mức độ. Việc chẩn đoán sớm giúp kiểm soát viêm trước khi tổn thương cấu trúc da trở nên nghiêm trọng hơn.

Nếu đang có tổn thương da tái phát nhưng chưa biết nên khám ở đâu, bạn có thể tham khảo danh sách bác sĩ trên CareViona hoặc gửi yêu cầu hỗ trợ đặt lịch khám.