Động kinh ở trẻ em có chữa khỏi được không? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Động kinh là một trong những bệnh lý thần kinh mạn tính thường gặp ở trẻ em, biểu hiện bằng những cơn rối loạn hoạt động não bộ đột ngột. Điều may mắn là không phải trẻ nào mắc động kinh cũng phải sống chung với co giật suốt đời. Nếu được chẩn đoán sớm, điều trị đúng và theo dõi lâu dài, nhiều trẻ có thể kiểm soát cơn tốt, thậm chí ngừng thuốc khi đạt đủ điều kiện.

Nguyên nhân gây động kinh ở trẻ em

Động kinh ở trẻ có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, gồm yếu tố di truyền, tổn thương não trước/sau sinh hoặc không rõ nguyên nhân. Cụ thể:

• Yếu tố di truyền, bất thường gen: Một số thể động kinh có tính chất gia đình, liên quan đến đột biến gen làm tăng tính dễ kích thích của tế bào thần kinh.
• Trước sinh: Rối loạn phát triển não bộ, nhiễm trùng hoặc nhiễm độc ở mẹ trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ.
• Trong quá trình sinh: Sinh non, nhẹ cân, ngạt khi sinh, hạ đường huyết nặng hoặc chấn thương khi chuyển dạ.
• Sau sinh: Viêm não, viêm màng não, chấn thương sọ não, xuất huyết não hoặc các bệnh lý chuyển hóa bẩm sinh.

Khoảng một phần ba số trẻ mắc động kinh không thể tìm ra nguyên nhân cụ thể. Những trường hợp này được xếp vào nhóm động kinh không rõ nguyên nhân và vẫn có thể điều trị hiệu quả nếu tuân thủ phác đồ của bác sĩ.

Triệu chứng nhận biết điển hình

Cơn động kinh ở trẻ rất đa dạng, không phải lúc nào cũng là co giật toàn thân. Cha mẹ cần chú ý các nhóm biểu hiện sau:

Cơn động kinh toàn thể

• Cơn vắng ý thức: Trẻ đang chơi bỗng dừng lại, mắt đờ đẫn, không phản ứng trong vài giây rồi trở lại bình thường.
• Cơn giật cơ: Những cú giật ngắn ở tay, chân hoặc thân mình, có thể khiến trẻ đánh rơi đồ vật.
• Cơn mất trương lực: Trẻ đột ngột mềm nhũn người, gục đầu hoặc ngã khuỵu.
• Cơn tăng trương lực: Cơ co cứng trong vài giây, có thể kèm thay đổi ý thức.
• Cơn co cứng – co giật toàn thể: Trẻ mất ý thức, co cứng rồi co giật toàn thân. Sau cơn trẻ thường mệt mỏi, buồn ngủ, đau đầu và lú lẫn.

Cơn động kinh cục bộ

• Vận động: Co giật nhẹ ở ngón tay, bàn tay, nửa mặt hoặc một bên cơ thể dù trẻ vẫn tỉnh.
• Cảm giác: Tê bì, kiến bò, châm chích, nhìn thấy hình ảnh bất thường, nghe âm thanh lạ hoặc cảm giác chóng mặt.
• Tự động: Nhai, nuốt, liếm môi, lặp đi lặp lại một động tác, kèm mất ý thức từng lúc.
• Cảm xúc: Đột ngột sợ hãi, lo lắng hoặc có cảm giác quen – lạ không rõ lý do.

Vì biểu hiện rất dễ nhầm với các vấn đề khác, cha mẹ nên ghi lại video cơn bất thường để giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác hơn.

Đối tượng trẻ dễ mắc động kinh

• Trẻ có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc động kinh.
• Trẻ sinh non, nhẹ cân, ngạt khi sinh hoặc chấn thương sản khoa.
• Trẻ từng bị viêm não, viêm màng não, chấn thương sọ não hoặc thiếu oxy não.
• Trẻ có rối loạn chuyển hóa, bất thường cấu trúc não bẩm sinh hoặc hội chứng di truyền liên quan thần kinh.
• Trẻ có tiền sử co giật do sốt cao kéo dài, đặc biệt là co giật phức tạp.

Cách chẩn đoán và phương pháp điều trị

Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử, mô tả cơn, thăm khám thần kinh và chỉ định các xét nghiệm cần thiết:

• Điện não đồ (EEG): ghi nhận hoạt động điện bất thường của não.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc CT sọ não: phát hiện tổn thương cấu trúc, khối u, dị dạng mạch máu.
• Xét nghiệm máu, dịch não tủy: loại trừ nhiễm trùng, rối loạn điện giải, bệnh chuyển hóa.
• Xét nghiệm gen: được cân nhắc trong một số hội chứng động kinh di truyền.

Nguyên tắc điều trị

• Dùng thuốc chống động kinh: Đây là phương pháp đầu tay. Trẻ cần uống thuốc đúng giờ, đúng liều trong thời gian dài. Không tự ý giảm liều hay ngưng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Điều chỉnh thuốc định kỳ: Bác sĩ có thể thay đổi liều hoặc phối hợp thêm thuốc nếu cơn không được kiểm soát hoặc xuất hiện tác dụng phụ.
• Phẫu thuật: Với trẻ động kinh kháng trị do tổn thương khu trú, phẫu thuật cắt bỏ ổ động kinh có thể được cân nhắc sau hội chẩn kỹ lưỡng.
• Chế độ ăn ketogen (sinh ceton): Được bác sĩ dinh dưỡng phối hợp xây dựng, thường dùng cho trẻ kháng thuốc, đặc biệt là trẻ nhỏ.
• Kích thích thần kinh: Kích thích thần kinh phế vị hoặc các phương pháp điều trị tăng cường khác có thể được áp dụng trong những trường hợp phù hợp.

Trả lời cho câu hỏi “động kinh ở trẻ có chữa khỏi được không”: Hơn 60–70% trẻ đáp ứng tốt với thuốc có thể kiểm soát cơn hoàn toàn. Nếu trẻ hết cơn từ 2 năm trở lên và điện não đồ bình thường, bác sĩ có thể cân nhắc giảm liều hoặc ngừng thuốc từ từ. Tuy nhiên, việc ngừng thuốc phải được thực hiện tại bệnh viện dưới sự theo dõi chặt chẽ để tránh tái phát.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

• Cơn co giật đầu tiên, đặc biệt là co giật toàn thân hoặc kéo dài hơn 5 phút.
• Mất ý thức bất thường, mắt nhìn đờ đẫn tái diễn mà không rõ lý do.
• Có biểu hiện vận động lạ như giật một chi, cứng người, mềm nhũn đột ngột.
• Không đáp ứng, lú lẫn hoặc rối loạn hành vi sau cơn.

Khi đã chẩn đoán động kinh, trẻ cần được tái khám đúng hẹn để theo dõi hiệu quả điều trị, đánh giá tác dụng phụ và điều chỉnh thuốc kịp thời.

Cách phòng ngừa và chế độ sinh hoạt cho trẻ

Phòng ngừa

• Phụ nữ mang thai cần khám thai định kỳ, tiêm phòng đầy đủ, tránh nhiễm trùng, chất độc và sử dụng thuốc không an toàn.
• Chủ động theo dõi và xử trí đúng các cơn sốt cao co giật ở trẻ nhỏ.
• Bảo vệ trẻ khỏi chấn thương sọ não: đội mũ bảo hiểm khi đi xe, giám sát khi chơi thể thao.
• Tiêm chủng đầy đủ để phòng viêm não, viêm màng não và các bệnh nhiễm trùng thần kinh.

Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt

• Duy trì bữa ăn đủ chất, chia nhỏ bữa, không bỏ bữa để tránh hạ đường huyết – yếu tố có thể làm khởi phát cơn.
• Chỉ áp dụng chế độ ăn ketogen khi có chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự thực hiện vì dễ gây rối loạn dinh dưỡng.
• Cho trẻ ngủ đủ giấc, sinh hoạt đều đặn, hạn chế căng thẳng và tránh nhìn màn hình quá lâu nếu ánh sáng nhấp nháy là yếu tố kích thích.
• Đảm bảo an toàn trong sinh hoạt: tránh để trẻ bơi một mình, tắm trong bồn sâu, leo trèo nơi nguy hiểm hoặc đi xe đạp khi chưa kiểm soát tốt cơn.

Nếu trẻ đang lên cơn co giật, cha mẹ cần giữ bình tĩnh, đặt trẻ nằm nghiêng ở nơi an toàn, nới lỏng quần áo, không nhét vật lạ vào miệng và không đè giữ trẻ. Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu cơn kéo dài hơn 5 phút hoặc trẻ bị chấn thương.

Động kinh không có nghĩa là chấm dứt tương lai của trẻ. Bằng sự kiên trì của gia đình, phác đồ điều trị phù hợp và môi trường sống an toàn, nhiều trẻ vẫn học tập, vui chơi và phát triển bình thường. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, cha mẹ hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh nhi càng sớm càng tốt.

Ngày cập nhật: 30/08/2026

Đặt lịch khám nhanh qua Careviona

Thay vì tự gọi điện chờ tổng đài, bạn có thể đặt lịch khám qua Careviona theo 3 bước đơn giản:

• Bước 1: Gọi hoặc nhắn Zalo tới hotline Careviona 0993.098.769
• Bước 2: Careviona xác nhận lịch khám trong 30 giây, chọn chuyên khoa và khung giờ phù hợp
• Bước 3: Đến đúng giờ hẹn, được ưu tiên tiếp đón, không phải xếp hàng chờ lấy số

Xem thêm hướng dẫn đặt lịch khám online hoặc giới thiệu về Careviona.

Bài viết liên quan

• Đặt lịch khám nhi tại Bệnh viện Hồng Ngọc
• 10 thông tin vàng cha mẹ cần cung cấp khi đưa trẻ đi khám
• Gói khám sức khỏe tổng quát nhi từ 6 tuổi tại Vinmec
• Khám sức khỏe định kỳ cho trẻ bao lâu một lần?

Bác sĩ thẩm định bài viết

TTND.GS.TS.BS Lâm Khánh

Chuyên gia đầu ngành Ngoại tiết niệu, Bệnh viện Đại học Phenikaa. Thầy thuốc Nhân dân, Giáo sư, Tiến sĩ Y khoa.