Ung thư đại trực tràng: Những thói quen làm tăng nguy cơ và cách phòng ngừa hiệu quả

Ung thư đại trực tràng từng được xem là bệnh lý chủ yếu gặp ở người trên 50 tuổi, nhưng những năm gần đây căn bệnh này đang ngày càng trẻ hóa. Đáng lo ngại, nhiều người trẻ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Bên cạnh yếu tố di truyền, các thói quen trong lối sống hiện đại đang góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc thay đổi lối sống và tầm soát định kỳ có thể giúp phòng ngừa hiệu quả căn bệnh nguy hiểm này.

Nguyên nhân gây ung thư đại trực tràng

Ung thư đại trực tràng hình thành do sự phát triển bất thường của các tế bào niêm mạc đại tràng hoặc trực tràng. Nguyên nhân cụ thể chưa được xác định đầy đủ, nhưng các yếu tố nguy cơ bao gồm di truyền, tuổi tác, bệnh viêm ruột mạn tính và đặc biệt là lối sống, chế độ ăn uống.

Ăn nhiều thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn

Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, thức ăn nhanh, đồ chiên rán và nước ngọt có gas nhưng thiếu rau xanh, chất xơ là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu. Theo Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), thịt đỏ được xếp vào nhóm thực phẩm “có thể gây ung thư ở người”, trong khi thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng có liên quan chặt chẽ đến ung thư đại trực tràng.

Nghiên cứu cho thấy tiêu thụ khoảng 100g thịt đỏ mỗi ngày làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng khoảng 17%; thêm 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày có thể tăng thêm 18% nguy cơ. Các chất bảo quản như nitrat, nitrit khi chế biến ở nhiệt độ cao cũng tạo ra hợp chất gây hại cho niêm mạc ruột.

Chế độ ăn quá nhiều muối và đường

Tiêu thụ quá nhiều muối và đường không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì, tăng huyết áp mà còn góp phần thúc đẩy các bệnh ung thư đường tiêu hóa. Lượng muối và đường trung bình của người Việt hiện cao hơn khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Lối sống ít vận động, ngồi nhiều

Ngồi quá lâu làm giảm nhu động ruột, ảnh hưởng tiêu hóa và chuyển hóa, tạo điều kiện hình thành polyp và ung thư đại trực tràng. Nên duy trì ít nhất 30 phút vận động mỗi ngày để giảm nguy cơ mắc bệnh.

Lạm dụng kháng sinh

Tự ý dùng hoặc lạm dụng kháng sinh dài ngày gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển, thúc đẩy viêm mạn tính và tăng nguy cơ ung thư. Việc tự ý dùng thuốc còn che lấp triệu chứng, khiến người bệnh chủ quan, bỏ lỡ thời điểm vàng phát hiện bệnh.

Hút thuốc lá, thuốc lá điện tử và rượu bia

Khói thuốc lá chứa khoảng 7.000 chất hóa học, trong đó có ít nhất 69 chất gây ung thư. Hút thuốc không chỉ gây ung thư phổi mà còn làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Lạm dụng rượu bia cũng là yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận.

Triệu chứng nhận biết điển hình

Giai đoạn đầu, ung thư đại trực tràng thường âm thầm, khó nhận biết. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp các biểu hiện sau:

• Rối loạn tiêu hóa kéo dài, đầy bụng, khó tiêu.
• Táo bón xen kẽ tiêu chảy, phân thay đổi hình dạng hoặc màu sắc.
• Đi ngoài ra máu tươi hoặc máu lẫn trong phân.
• Đau bụng, đau quặn từng cơn.
• Gầy sút không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, thiếu máu.

Đối tượng dễ mắc ung thư đại trực tràng

Những người sau đây có nguy cơ cao cần đặc biệt chú ý:

• Người từ 45 tuổi trở lên.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp đại tràng.
• Người mắc bệnh viêm ruột mạn tính như viêm loét đại tràng, Crohn.
• Người có hội chứng di truyền như Lynch, FAP.
• Người lạm dụng rượu bia, thuốc lá, ăn nhiều thịt đỏ, ít vận động, béo phì.

Chẩn đoán và phương pháp điều trị y khoa

Chẩn đoán

Nội soi đại trực tràng là phương pháp tiêu chuẩn giúp quan sát toàn bộ niêm mạc, phát hiện polyp, khối u và lấy sinh thiết. Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu ẩn trong phân, chụp cắt lớp vi tính (CT), chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc xét nghiệm dấu ấn ung thư CEA để đánh giá giai đoạn bệnh.

Phương pháp điều trị

Phác đồ điều trị ung thư đại trực tràng phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, bao gồm: phẫu thuật cắt bỏ khối u, hóa trị, xạ trị, điều trị đích và miễn dịch. Nếu được phát hiện sớm, bệnh có tiên lượng tốt; tỷ lệ sống sau 5 năm ở giai đoạn khu trú có thể đạt trên 90%. Do đó, tầm soát định kỳ giúp giảm nguy cơ và tăng hiệu quả điều trị.

Phòng ngừa hiệu quả và chế độ dinh dưỡng – sinh hoạt khoa học

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

• Ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt để tăng chất xơ.
• Hạn chế thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, đồ chiên rán, nướng ở nhiệt độ cao.
• Giảm muối, đường, nước ngọt có gas; bổ sung thực phẩm giàu canxi, vitamin D.

Chế độ sinh hoạt và tầm soát định kỳ

• Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày.
• Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia.
• Nội soi đại trực tràng định kỳ từ năm 45 tuổi, sớm hơn nếu có nguy cơ cao.
• Khi có triệu chứng nghi ngờ, cần đi khám ngay, không tự ý dùng thuốc.

Ung thư đại trực tràng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Hãy chủ động thay đổi lối sống, xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh và tuân thủ lịch tầm soát định kỳ để bảo vệ sức khỏe của chính bạn.

Đặt lịch khám nhanh qua Careviona

Thay vì tự gọi điện chờ tổng đài, bạn có thể đặt lịch khám qua Careviona theo 3 bước đơn giản:

• Bước 1: Gọi hoặc nhắn Zalo tới hotline Careviona 0993.098.769
• Bước 2: Careviona xác nhận lịch khám trong 30 giây, chọn chuyên khoa và khung giờ phù hợp
• Bước 3: Đến đúng giờ hẹn, được ưu tiên tiếp đón, không phải xếp hàng chờ lấy số

Xem thêm hướng dẫn đặt lịch khám online hoặc giới thiệu về Careviona.

Bài viết liên quan

• Tầm soát ung thư đại trực tràng: Ai cần làm, khi nào và ở đâu?
• Gói tầm soát ung thư đại trực tràng tại Vinmec
• Gói tầm soát ung thư đại tràng có gây mê tại Hưng Việt
• Gói sàng lọc ung thư đại trực tràng tại Vinmec