Ung thư đại tràng sống được bao lâu? Phát hiện sớm là chìa khóa kéo dài sự sống

Khi được chẩn đoán, một trong những câu hỏi khiến người bệnh và gia đình lo lắng nhất là “ung thư đại tràng sống được bao lâu?”. Không có một con số chung áp dụng cho tất cả người bệnh. Tiên lượng phụ thuộc vào mức độ bệnh khi phát hiện, đặc điểm sinh học của khối u, tuổi, sức khỏe tổng thể, khả năng đáp ứng điều trị và nhiều yếu tố khác.

Theo số liệu hiện hành của American Cancer Society (ACS), tỷ lệ sống tương đối sau 5 năm của ung thư đại tràng tại Hoa Kỳ khoảng 91% khi bệnh còn khu trú, 74% khi đã lan đến cấu trúc hoặc hạch vùng và 13% khi đã di căn xa. Những con số này là thống kê trên một quần thể bệnh nhân, không có nghĩa một người cụ thể chỉ còn sống 5 năm.

Ung thư đại tràng là gì?

Ung thư đại tràng hình thành từ các tế bào của đại tràng. Nhiều trường hợp phát triển từ tổn thương tiền ung thư, chẳng hạn một số loại polyp tuyến. Tuy nhiên, không phải mọi polyp đại tràng đều trở thành ung thư.

Việc phát hiện và loại bỏ các polyp tiền ung thư trong quá trình tầm soát là một trong những lý do tầm soát ung thư đại trực tràng có thể giúp phòng ngừa bệnh hoặc phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm hơn.

Ung thư đại tràng sống được bao lâu?

Không thể xác định thời gian sống của một người chỉ dựa vào tên bệnh “ung thư đại tràng”. Bác sĩ cần biết giai đoạn, vị trí và đặc điểm của khối u, kết quả giải phẫu bệnh, dấu ấn sinh học, bệnh nền và khả năng đáp ứng điều trị.

Tỷ lệ sống tương đối sau 5 năm

American Cancer Society hiện công bố tỷ lệ sống theo hệ thống SEER, phân thành bệnh khu trú, lan vùng và di căn xa thay vì trực tiếp sử dụng giai đoạn I, II, III và IV.

Các số liệu trên của ACS dựa trên người được chẩn đoán ung thư đại tràng tại Hoa Kỳ trong giai đoạn 2014–2020. Vì phương pháp điều trị tiếp tục thay đổi, kết quả của người được chẩn đoán hiện nay có thể khác với các nhóm bệnh nhân trong dữ liệu lịch sử.

Những yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng

Giai đoạn bệnh là yếu tố quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất. Tiên lượng còn có thể chịu ảnh hưởng bởi:

• Mức độ lan rộng của ung thư khi được chẩn đoán.
• Vị trí và đặc điểm giải phẫu bệnh của khối u.
• Tuổi và tình trạng sức khỏe tổng thể.
• Các bệnh lý đi kèm.
• Khả năng phẫu thuật loại bỏ khối u.
• Đặc điểm phân tử và dấu ấn sinh học của ung thư.
• Khả năng đáp ứng với hóa trị, điều trị đích hoặc liệu pháp miễn dịch khi có chỉ định.
• Tình trạng tái phát sau điều trị.

Dấu hiệu ung thư đại tràng cần chú ý

Ung thư đại tràng giai đoạn sớm có thể không gây triệu chứng. Khi xuất hiện, các biểu hiện cũng có thể giống nhiều bệnh đường tiêu hóa lành tính khác.

Một số dấu hiệu cần được đánh giá y tế bao gồm:

• Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài như tiêu chảy hoặc táo bón.
• Có máu trong hoặc trên phân.
• Đau, khó chịu hoặc chướng bụng kéo dài.
• Cảm giác đi ngoài không hết.
• Mệt mỏi hoặc thiếu máu không giải thích được.
• Sụt cân ngoài ý muốn.

Ai có nguy cơ mắc ung thư đại tràng cao hơn?

Nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng theo tuổi. Ngoài tuổi, một số yếu tố khác cũng có liên quan đến nguy cơ bệnh cao hơn:

• Tiền sử cá nhân có polyp tuyến hoặc ung thư đại trực tràng.
• Tiền sử gia đình có ung thư đại trực tràng.
• Các hội chứng di truyền như Lynch hoặc đa polyp tuyến gia đình (FAP).
• Viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn ảnh hưởng đại tràng kéo dài.
• Thừa cân, béo phì và ít hoạt động thể chất.
• Hút thuốc lá.
• Uống nhiều rượu.
• Chế độ ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn có thể liên quan đến nguy cơ cao hơn.

Có yếu tố nguy cơ không có nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh, và người không có các yếu tố trên vẫn có thể phát triển ung thư đại tràng.

Chẩn đoán ung thư đại tràng như thế nào?

Khi có triệu chứng hoặc kết quả tầm soát bất thường, bác sĩ có thể chỉ định các thăm dò phù hợp. Nội soi đại tràng kèm sinh thiết có vai trò quan trọng trong việc quan sát tổn thương và lấy mô để xác định chẩn đoán.

Sau khi xác định ung thư, người bệnh có thể cần thêm xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh để đánh giá mức độ bệnh và lập kế hoạch điều trị.

• Nội soi đại tràng: quan sát đại tràng và lấy mẫu sinh thiết tổn thương nghi ngờ.
• Giải phẫu bệnh: xác nhận bản chất ung thư của mô.
• CT và các phương tiện hình ảnh phù hợp: hỗ trợ đánh giá mức độ lan rộng.
• CEA: có thể được sử dụng trong đánh giá và theo dõi một số bệnh nhân nhưng không phải xét nghiệm dùng đơn độc để tầm soát hoặc chẩn đoán ung thư đại tràng.
• Xét nghiệm dấu ấn sinh học/phân tử: có thể giúp lựa chọn điều trị trong một số trường hợp.

Điều trị ung thư đại tràng

Việc điều trị phụ thuộc vào giai đoạn và đặc điểm của bệnh. Theo National Cancer Institute (NCI), giai đoạn ung thư là thông tin quan trọng để lập kế hoạch điều trị.

Phẫu thuật

Phẫu thuật là một phương pháp điều trị quan trọng đối với ung thư đại tràng còn có khả năng cắt bỏ. Phạm vi phẫu thuật phụ thuộc vào vị trí, mức độ xâm lấn và tình trạng của người bệnh.

Hóa trị

Hóa trị có thể được sử dụng sau phẫu thuật trong một số giai đoạn hoặc dùng trong bệnh tiến triển, tái phát hay di căn. Phác đồ cụ thể được bác sĩ ung bướu lựa chọn theo từng trường hợp.

Điều trị đích

Một số bệnh nhân ung thư đại trực tràng tiến triển có thể được điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích. Việc lựa chọn thuốc không chỉ dựa vào tên bệnh mà còn phụ thuộc vào vị trí khối u, các dấu ấn sinh học và những yếu tố lâm sàng khác.

Liệu pháp miễn dịch

Liệu pháp miễn dịch đã trở thành lựa chọn quan trọng cho một số khối u có đặc điểm sinh học phù hợp, đặc biệt nhóm MSI-H hoặc dMMR. NCI liệt kê các thuốc miễn dịch như pembrolizumab, nivolumab và ipilimumab trong điều trị một số trường hợp ung thư đại tràng.

Xạ trị có phải điều trị chính không?

Xạ trị không có vai trò giống nhau trong ung thư đại tràng và ung thư trực tràng. Đối với ung thư đại tràng, xạ trị không phải phương pháp thường quy cho phần lớn trường hợp và chỉ được cân nhắc trong những tình huống nhất định.

Tầm soát ung thư đại trực tràng từ bao nhiêu tuổi?

Đối với người trưởng thành không có triệu chứng và thuộc nhóm nguy cơ trung bình, USPSTF khuyến nghị tầm soát ung thư đại trực tràng từ 45 đến 75 tuổi.

Ở người 76–85 tuổi, quyết định tiếp tục tầm soát cần được cá thể hóa dựa trên sức khỏe tổng thể, tiền sử tầm soát và mong muốn của người bệnh.

Người có tiền sử gia đình, hội chứng di truyền, bệnh viêm ruột hoặc các yếu tố nguy cơ đặc biệt có thể cần chiến lược tầm soát khác và không nên tự áp dụng lịch của nhóm nguy cơ trung bình.

Các phương pháp tầm soát

Tầm soát không đồng nghĩa tất cả mọi người đều bắt buộc phải nội soi ngay. USPSTF công nhận nhiều chiến lược tầm soát khác nhau, bao gồm xét nghiệm phân và các phương pháp quan sát trực tiếp đại tràng.

Ví dụ, FIT có thể được thực hiện định kỳ; nội soi đại tràng có khoảng cách giữa các lần dài hơn ở người nguy cơ trung bình khi kết quả bình thường. Phương pháp phù hợp cần được lựa chọn dựa trên nguy cơ, ưu nhược điểm của từng xét nghiệm và khả năng tiếp cận.

Có thể làm gì để giảm nguy cơ ung thư đại tràng?

Không có biện pháp nào bảo đảm ngăn ngừa hoàn toàn ung thư đại tràng. Tuy nhiên, một số thói quen có lợi cho sức khỏe và có liên quan đến giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng:

• Thực hiện tầm soát theo độ tuổi và mức nguy cơ.
• Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên.
• Duy trì cân nặng phù hợp.
• Không hút thuốc.
• Hạn chế đồ uống có cồn.
• Ưu tiên rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn thực phẩm giàu chất xơ.
• Hạn chế thịt chế biến sẵn và không nên tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ.

Không cần tự bổ sung canxi, vitamin D hoặc các thực phẩm chức năng chỉ với mục đích phòng ung thư đại tràng nếu chưa có chỉ định. Chế độ ăn và thuốc bổ không thay thế tầm soát.

Người đã mắc ung thư đại tràng nên ăn uống thế nào?

Không có một thực đơn chung phù hợp cho tất cả bệnh nhân ung thư đại tràng. Nhu cầu dinh dưỡng có thể thay đổi trước và sau phẫu thuật, trong quá trình hóa trị hoặc khi người bệnh có tiêu chảy, táo bón, sụt cân hay các vấn đề tiêu hóa khác.

Người đang điều trị nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng trước khi áp dụng chế độ ăn kiêng, dùng vitamin liều cao hoặc thực phẩm bổ sung.

Khi nào nên đi khám?

Nên đi khám khi xuất hiện máu trong phân, thay đổi đại tiện kéo dài, thiếu máu không rõ nguyên nhân, đau bụng dai dẳng hoặc sụt cân ngoài ý muốn. Người không có triệu chứng nhưng đã đến độ tuổi tầm soát cũng nên trao đổi với bác sĩ về phương pháp phù hợp.

Nguồn tham khảo