- 1. Nguyên nhân gây ngứa vùng kín thường gặp
- 2. Ngứa vùng kín có thể là dấu hiệu của bệnh gì?
- 3. Những triệu chứng đi kèm cần chú ý
- 4. Ai dễ bị ngứa vùng kín tái phát?
- 5. Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân ngứa vùng kín như thế nào?
- 6. Điều trị ngứa vùng kín như thế nào?
- 7. Bị ngứa vùng kín nên làm gì tại nhà?
- 8. Làm gì để hạn chế ngứa vùng kín tái phát?
- 9. Khi nào ngứa vùng kín cần đi khám?
- Câu hỏi thường gặp về ngứa vùng kín
- Kết luận
- Tài liệu tham khảo
Ngứa vùng kín thường được người bệnh dùng để mô tả cảm giác ngứa ở âm hộ – phần sinh dục bên ngoài. Một số người đồng thời có các triệu chứng bên trong âm đạo như thay đổi khí hư, mùi hoặc nóng rát.
Tình trạng này có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi. Nguyên nhân rất đa dạng nên việc tự mua thuốc đặt hoặc thuốc bôi khi chưa biết nguyên nhân có thể khiến triệu chứng kéo dài hoặc làm thay đổi biểu hiện của bệnh.
1. Nguyên nhân gây ngứa vùng kín thường gặp
Không phải trường hợp ngứa nào cũng là bệnh phụ khoa. Trước tiên cần xem xét các yếu tố gây kích ứng tại chỗ.
2. Ngứa vùng kín có thể là dấu hiệu của bệnh gì?
2.1. Nhiễm nấm Candida âm hộ – âm đạo
Nấm Candida có thể tồn tại trong cơ thể mà không gây bệnh. Khi phát triển quá mức, nấm có thể gây viêm âm hộ – âm đạo.
Biểu hiện thường gặp gồm:
- Ngứa âm hộ rõ rệt.
- Đỏ, sưng hoặc rát vùng âm hộ.
- Đau rát khi tiểu hoặc khi quan hệ.
- Khí hư có thể đặc, trắng và vón cục.
Tuy nhiên, chỉ nhìn màu sắc khí hư không đủ để tự chẩn đoán nhiễm Candida.
2.2. Viêm âm đạo do vi khuẩn
Viêm âm đạo do vi khuẩn (bacterial vaginosis – BV) xảy ra khi hệ vi khuẩn trong âm đạo bị mất cân bằng.
Một số người không có triệu chứng. Khi có biểu hiện, có thể gặp khí hư loãng bất thường và mùi đặc trưng, đôi khi kèm kích ứng hoặc ngứa.
2.3. Nhiễm Trichomonas
Trichomonas vaginalis là ký sinh trùng lây truyền qua đường tình dục. Nhiều người nhiễm không có triệu chứng.
Khi xuất hiện triệu chứng, người bệnh có thể gặp:
- Ngứa hoặc kích ứng vùng sinh dục.
- Đau rát khi tiểu.
- Khí hư thay đổi về lượng, màu hoặc mùi.
- Khó chịu khi quan hệ tình dục.
2.4. Bệnh lây truyền qua đường tình dục
Một số nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục có thể gây khó chịu, ngứa hoặc tổn thương vùng sinh dục.
Ví dụ, herpes sinh dục có thể gây các mụn nước hoặc vết loét đau. Nhiễm HPV có thể gây mụn cóc sinh dục ở một số người.
2.5. Rận mu
Rận mu là ký sinh trùng có thể sống ở vùng lông mu và gây ngứa, thường rõ hơn khi ký sinh trùng hoạt động.
Rận mu thường lây qua tiếp xúc gần, đặc biệt là tiếp xúc tình dục. Việc lây qua quần áo hoặc đồ vải có thể xảy ra nhưng ít phổ biến hơn.
2.6. Bệnh da vùng âm hộ
Không phải mọi trường hợp ngứa kéo dài đều xuất phát từ âm đạo. Một số bệnh da có thể ảnh hưởng vùng âm hộ, chẳng hạn:
- Viêm da tiếp xúc.
- Chàm.
- Vảy nến.
- Lichen sclerosus và một số bệnh da âm hộ khác.
Ngứa kéo dài kèm thay đổi màu sắc, độ dày của da, nứt da hoặc tổn thương không lành cần được bác sĩ đánh giá.
2.7. Khô và kích ứng âm hộ – âm đạo quanh thời kỳ mãn kinh
Khi estrogen giảm trong giai đoạn quanh và sau mãn kinh, mô âm hộ – âm đạo có thể trở nên mỏng, khô và dễ kích ứng hơn.
Người bệnh có thể cảm thấy:
- Khô âm đạo.
- Ngứa hoặc nóng rát.
- Đau khi quan hệ.
- Một số triệu chứng đường tiết niệu.
3. Những triệu chứng đi kèm cần chú ý
Khi bị ngứa vùng kín, hãy chú ý xem có xuất hiện thêm những biểu hiện sau hay không:
- Khí hư thay đổi rõ rệt về màu sắc, lượng hoặc mùi.
- Đỏ, sưng hoặc đau rát vùng âm hộ.
- Đau hoặc buốt khi tiểu.
- Đau khi quan hệ tình dục.
- Mụn nước, vết loét hoặc nốt bất thường ở vùng sinh dục.
- Chảy máu bất thường ngoài kỳ kinh hoặc sau quan hệ.
- Đau vùng bụng dưới hoặc vùng chậu.
- Sốt hoặc cảm giác mệt nhiều.
4. Ai dễ bị ngứa vùng kín tái phát?
Một số yếu tố có thể làm thay đổi môi trường vùng sinh dục hoặc làm tăng nguy cơ của một số nguyên nhân gây ngứa:
- Sử dụng kháng sinh gần đây.
- Mang thai hoặc có những thay đổi hormone.
- Đái tháo đường, đặc biệt khi đường huyết kiểm soát chưa tốt.
- Tình trạng suy giảm miễn dịch.
- Thường xuyên thụt rửa âm đạo.
- Sử dụng sản phẩm có khả năng gây kích ứng.
- Có nguy cơ mắc nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục.
- Đang trong giai đoạn quanh hoặc sau mãn kinh.
5. Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân ngứa vùng kín như thế nào?
Bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi về:
- Thời điểm xuất hiện triệu chứng.
- Đặc điểm ngứa và các triệu chứng kèm theo.
- Khí hư và mùi bất thường nếu có.
- Các sản phẩm vệ sinh đang sử dụng.
- Thuốc đang dùng hoặc kháng sinh gần đây.
- Tiền sử bệnh và nguy cơ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục khi có liên quan.
Sau đó, tùy tình trạng, bác sĩ có thể khám vùng âm hộ và âm đạo, đánh giá khí hư hoặc lấy mẫu xét nghiệm.
Các xét nghiệm có thể được sử dụng
Tùy nguyên nhân nghi ngờ, bác sĩ có thể cân nhắc:
- Đánh giá pH âm đạo.
- Quan sát mẫu dịch âm đạo dưới kính hiển vi.
- Xét nghiệm mẫu dịch để xác định một số tác nhân gây nhiễm trùng.
- Xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khi có chỉ định.
- Các xét nghiệm khác khi triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc chẩn đoán chưa rõ.
6. Điều trị ngứa vùng kín như thế nào?
Không có một loại thuốc chung cho tất cả trường hợp. Điều trị phải dựa vào nguyên nhân.
Nhiễm nấm Candida
Bác sĩ có thể sử dụng thuốc kháng nấm tại chỗ hoặc đường uống tùy từng trường hợp. Phụ nữ mang thai hoặc người bị tái phát nhiều lần cần được tư vấn riêng trước khi sử dụng thuốc.
Viêm âm đạo do vi khuẩn
Điều trị thường sử dụng thuốc kháng khuẩn phù hợp theo chỉ định. Không nên tự điều trị bằng thuốc chống nấm vì Candida và BV là hai tình trạng khác nhau.
Nhiễm Trichomonas
Cần điều trị bằng thuốc thích hợp theo chỉ định của bác sĩ. Do đây là nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, việc đánh giá và điều trị bạn tình có thể cần thiết để giảm nguy cơ tái nhiễm.
Rận mu
Điều trị sử dụng sản phẩm diệt ký sinh trùng phù hợp đồng thời xử lý quần áo, khăn và đồ dùng theo hướng dẫn.
Bệnh da vùng âm hộ
Điều trị phụ thuộc bệnh cụ thể. Một số trường hợp cần thuốc bôi chống viêm hoặc phương pháp điều trị chuyên biệt, do đó không nên tự dùng corticoid hoặc thuốc phối hợp khi chưa được chẩn đoán.
7. Bị ngứa vùng kín nên làm gì tại nhà?
Trong thời gian chờ khám hoặc với tình trạng kích ứng nhẹ, có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc đơn giản:
- Rửa nhẹ vùng sinh dục bên ngoài bằng nước sạch.
- Giữ vùng âm hộ khô thoáng.
- Tránh gãi vì có thể gây trầy xước và làm kích ứng nặng hơn.
- Tạm ngừng sản phẩm mới nghi gây kích ứng.
- Không dùng nước hoa hoặc sản phẩm tạo mùi cho vùng kín.
- Không thụt rửa sâu bên trong âm đạo.
- Thay quần áo ẩm sau khi tập thể thao hoặc bơi.
- Ưu tiên đồ lót thoáng và không quá chật.
Có cần dùng dung dịch vệ sinh phụ nữ hằng ngày?
Không bắt buộc. Vùng âm hộ có thể được vệ sinh nhẹ nhàng, trong khi bên trong âm đạo không cần được thụt rửa để “làm sạch”.
Nếu sử dụng sản phẩm vệ sinh bên ngoài, nên ưu tiên loại dịu nhẹ và ngừng sử dụng nếu xuất hiện kích ứng.
Sữa chua hoặc probiotic có chữa viêm âm đạo không?
Sữa chua có thể là một thực phẩm trong chế độ ăn cân bằng. Tuy nhiên, không nên coi sữa chua hoặc probiotic là phương pháp thay thế thuốc điều trị nhiễm nấm, BV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Đặc biệt, không nên tự đưa sữa chua hoặc các nguyên liệu thực phẩm vào âm đạo để điều trị ngứa.
Có cần kiêng đường hoàn toàn?
Không có khuyến cáo chung yêu cầu phụ nữ bị ngứa vùng kín phải loại bỏ hoàn toàn đường khỏi chế độ ăn.
Người mắc đái tháo đường nên kiểm soát đường huyết theo mục tiêu điều trị vì đường huyết kiểm soát kém có thể liên quan đến nguy cơ nhiễm Candida cao hơn.
8. Làm gì để hạn chế ngứa vùng kín tái phát?
- Tránh thụt rửa âm đạo.
- Không lạm dụng xà phòng, chất tạo mùi hoặc dung dịch sát khuẩn.
- Giữ vùng sinh dục sạch và khô thoáng.
- Thay đồ ẩm sau khi vận động.
- Sử dụng bao cao su giúp giảm nguy cơ của nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Không tự sử dụng kháng sinh hoặc thuốc đặt khi chưa cần thiết.
- Kiểm soát tốt đường huyết nếu mắc đái tháo đường.
- Thực hiện sàng lọc cổ tử cung theo độ tuổi và khuyến cáo phù hợp.
9. Khi nào ngứa vùng kín cần đi khám?
Nên đi khám nếu:
- Ngứa kéo dài hoặc ngày càng nặng.
- Triệu chứng thường xuyên tái phát.
- Khí hư thay đổi rõ rệt hoặc có mùi bất thường.
- Có đau rát khi tiểu hoặc quan hệ.
- Xuất hiện mụn nước, vết loét, nốt sùi hoặc tổn thương mới.
- Có chảy máu bất thường.
- Triệu chứng xuất hiện sau quan hệ tình dục có nguy cơ.
- Đang mang thai và xuất hiện triệu chứng bất thường.
- Đã tự điều trị nhưng không cải thiện.
Ngứa vùng kín kéo dài hoặc thường xuyên tái phát?
Thay vì tự mua thuốc đặt hoặc thuốc bôi, bạn có thể tham khảo bác sĩ và cơ sở y tế trên CareViona để tìm nơi thăm khám phù hợp.
Tìm bác sĩ Tìm cơ sở y tếCâu hỏi thường gặp về ngứa vùng kín
Ngứa vùng kín nhưng không có khí hư là bệnh gì?
Ngứa không kèm khí hư có thể liên quan đến kích ứng, viêm da tiếp xúc, khô vùng âm hộ – âm đạo hoặc một số bệnh da liễu. Không thể xác định nguyên nhân chỉ dựa trên việc có hay không có khí hư.
Ngứa vùng kín và khí hư trắng vón cục có phải do nấm không?
Đây có thể là biểu hiện của nhiễm Candida, đặc biệt khi kèm ngứa, đỏ và rát. Tuy nhiên, triệu chứng không đủ để chẩn đoán chắc chắn trong mọi trường hợp.
Ngứa vùng kín có phải dấu hiệu của bệnh lây truyền qua đường tình dục?
Có thể, nhưng không phải mọi trường hợp đều do bệnh lây truyền qua đường tình dục. Trichomonas và một số nhiễm trùng sinh dục có thể gây kích ứng hoặc ngứa, trong khi nhiều trường hợp khác xuất phát từ nấm, kích ứng hoặc bệnh da.
Ngứa vùng kín có nên tự mua thuốc đặt không?
Không nên tự dùng thuốc khi chưa xác định nguyên nhân, đặc biệt nếu đây là lần đầu xuất hiện triệu chứng, đang mang thai, triệu chứng tái phát hoặc có nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Ngứa vùng kín tái đi tái lại có nguy hiểm không?
Tái phát không nhất thiết đồng nghĩa với bệnh nguy hiểm nhưng cần tìm nguyên nhân. Nhiễm Candida tái phát, bệnh da âm hộ, đái tháo đường kiểm soát chưa tốt hoặc chẩn đoán ban đầu chưa chính xác đều có thể khiến triệu chứng kéo dài.
Kết luận
Ngứa vùng kín là một triệu chứng, không phải một chẩn đoán. Nguyên nhân có thể đơn giản như kích ứng với sản phẩm vệ sinh nhưng cũng có thể liên quan đến Candida, viêm âm đạo do vi khuẩn, Trichomonas, bệnh da âm hộ hoặc một số bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Vì các nguyên nhân có cách điều trị rất khác nhau, việc tự mua thuốc đặt hoặc thuốc bôi dựa vào triệu chứng có thể không hiệu quả. Nếu ngứa kéo dài, tái phát hoặc đi kèm khí hư bất thường, đau, chảy máu hay tổn thương vùng sinh dục, nên đi khám để xác định nguyên nhân.
Tài liệu tham khảo
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Vulvovaginal candidiasis .
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Bacterial Vaginosis .
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Trichomoniasis .
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Vaginitis .
ThS.BSNT Nguyễn Xuân Quang – Chuyên gia Tai Mũi Họng & Phẫu thuật Đầu Cổ
PGS TS BS Ha Kim Trung Hong Ngoc | Chuyên gia Phẫu thuật Thần kinh – Cột sống – Sọ não