Dị vật trong mũi ở trẻ: Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách xử trí an toàn

Dị vật trong mũi là tình trạng khá thường gặp, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Do tò mò và thích khám phá, trẻ có thể tự đưa các vật nhỏ như giấy, hạt cườm, khuy áo, nút nhựa hoặc các loại hạt vào mũi. Nếu được phát hiện và xử trí sớm, dị vật thường không để lại hậu quả nghiêm trọng. Ngược lại, nếu bị bỏ sót hoặc nằm lâu trong hốc mũi có thể gây viêm nhiễm, chảy máu và nhiều biến chứng khác.

Nguyên nhân gây dị vật trong mũi

Trẻ nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn tò mò khám phá môi trường xung quanh, thường có xu hướng đưa các vật lạ vào mũi, tai hoặc miệng. Những dị vật thường gặp gồm giấy, nút cao su, đồ nhựa nhỏ, khuy áo, hạt cườm, đoạn dây hoặc các loại hạt có nguồn gốc thực vật.

Một số trường hợp trẻ tự nhét dị vật nhưng không nói với cha mẹ. Dị vật cũng có thể bị bỏ sót do không gây triệu chứng rõ ràng ngay từ đầu. Khi nằm lâu trong hốc mũi, dị vật có thể gây tổn thương niêm mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và dẫn đến viêm nhiễm.

Đáng lưu ý, triệu chứng của dị vật mũi đôi khi dễ bị nhầm với cảm cúm, viêm mũi hoặc viêm xoang. Vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện bất thường kéo dài, nhất là chỉ xảy ra ở một bên mũi.

Triệu chứng nhận biết dị vật trong mũi

Một trong những dấu hiệu điển hình là nghẹt mũi một bên. Trẻ có thể khó thở bằng bên mũi có dị vật, tình trạng kéo dài và không cải thiện dù đã áp dụng các biện pháp thông thường.

Bên cạnh đó, trẻ có thể xuất hiện chảy dịch mũi một bên, dịch thường đặc, có màu vàng hoặc xanh và có mùi hôi. Mùi hôi xuất phát từ sự phân hủy của dị vật, đặc biệt là dị vật hữu cơ, hoặc do vi khuẩn phát triển xung quanh dị vật.

Một số triệu chứng khác có thể gặp gồm:

• Chảy máu mũi một bên, thường nhẹ nhưng có thể tái diễn.
• Đau, ngứa hoặc khó chịu trong mũi.
• Hắt hơi liên tục do niêm mạc mũi bị kích thích.
• Giảm hoặc mất khứu giác ở bên mũi có dị vật.
• Khó thở bằng mũi, trẻ phải thở bằng miệng.
• Quấy khóc, khó chịu, biếng ăn ở trẻ nhỏ do khó thở hoặc đau.
• Giọng nói thay đổi, có thể xuất hiện giọng mũi do đường thở bị tắc nghẽn.
• Sưng đỏ vùng mũi, má khi tình trạng viêm nhiễm lan rộng.

Đặc biệt, chảy dịch mũi một bên có mùi hôi kéo dài ở trẻ là dấu hiệu cha mẹ không nên bỏ qua. Đây có thể là biểu hiện gợi ý có dị vật nằm trong hốc mũi.

Đối tượng dễ mắc dị vật trong mũi

Dị vật trong mũi thường gặp nhất ở trẻ em từ 1 đến 5 tuổi, đặc biệt là trẻ hiếu động, tò mò và thích khám phá. Trẻ ở độ tuổi này thường chưa nhận thức được nguy hiểm và có thói quen đưa đồ vật lên mũi, miệng. Ngoài ra, trẻ sống trong môi trường có nhiều đồ vật nhỏ, đồ chơi lắp ráp hoặc có anh chị em nhỏ cũng có nguy cơ cao hơn.

Chẩn đoán và điều trị dị vật trong mũi

Chẩn đoán

Khi nghi ngờ trẻ có dị vật trong mũi, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được kiểm tra. Bác sĩ sẽ thăm khám trực tiếp và sử dụng nội soi mũi để xác định vị trí, kích thước và tình trạng của dị vật. Trong nhiều trường hợp, dị vật có thể được quan sát trực tiếp và lấy ra một cách an toàn.

Điều trị

Tùy trường hợp, dị vật có thể được lấy bằng dụng cụ chuyên khoa như kẹp, móc hoặc máy hút. Với trẻ nhỏ không hợp tác hoặc dị vật nằm sâu, kích thước lớn, cứng hoặc đã bị vôi hóa, bác sĩ có thể cân nhắc lấy dị vật dưới gây mê để bảo đảm an toàn, tránh gây tổn thương niêm mạc mũi.

Cha mẹ không nên tự dùng nhíp, que hoặc các dụng cụ khác để cố lấy dị vật khi chưa được hướng dẫn, bởi thao tác không đúng có thể đẩy dị vật vào sâu hơn, gây chảy máu hoặc làm tổn thương niêm mạc mũi. Việc tự can thiệp tại nhà cũng có thể khiến trẻ sợ hãi và khó hợp tác hơn khi điều trị tại cơ sở y tế.

Phòng ngừa dị vật trong mũi và chế độ sinh hoạt

Phòng ngừa là biện pháp quan trọng giúp hạn chế nguy cơ trẻ mắc dị vật. Cha mẹ cần hướng dẫn trẻ không đưa đồ vật vào mũi, tai hoặc miệng; lựa chọn đồ chơi phù hợp với độ tuổi, tránh các loại đồ chơi có chi tiết nhỏ dễ tháo rời.

Không nên để trẻ vừa ăn vừa chạy nhảy, cười đùa hoặc chơi các hoạt động khác vì có thể làm tăng nguy cơ sặc và dị vật đường thở. Đồ vật nhỏ cần được cất ngoài tầm với của trẻ.

Khi phát hiện những dấu hiệu bất thường ở mũi, đặc biệt là chảy dịch một bên có mùi hôi hoặc nghẹt mũi kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám thay vì tự điều trị tại nhà.

Phát hiện sớm và xử trí đúng cách giúp hạn chế tổn thương niêm mạc, phòng ngừa nhiễm trùng và các biến chứng do dị vật trong mũi gây ra.